Plotseling naar adem moeten happen, pijn op de borst bij het inademen of het gevoel dat je gaat flauwvallen. Dat zijn klachten waarbij je direct hulp moet zoeken. Ze kunnen passen bij een longembolie: een bloedprop die een bloedvat in de longen afsluit. Ook andere aandoeningen kunnen deze klachten veroorzaken. Zelf kun je het verschil niet betrouwbaar vaststellen.
Vooral een combinatie van benauwdheid, borstpijn, hartkloppingen of een pijnlijke kuit verdient directe aandacht. Wacht bij deze alarmsignalen niet op een gewone afspraak. Hieronder lees je wanneer je 112 belt, welke klachten kunnen voorkomen en wat er gebeurt als een arts aan een stolsel in de longen denkt.
Wanneer moet je direct hulp zoeken?
Bel direct 112 bij plotselinge, ernstige kortademigheid, acute pijn op de borst, flauwvallen of tekenen van shock. Bij shock kun je bleek zijn, koud zweten en suf worden of wegzakken.
Neem bij andere onderstaande alarmsignalen direct contact op met je huisarts of, buiten openingstijden, de huisartsenpost:
- Pijn op de borst die vooral optreedt bij ademen of zuchten.
- Een snelle of onregelmatige hartslag, of hartkloppingen.
- Bloed ophoesten.
- Het gevoel dat je gaat flauwvallen.
- Een pijnlijke kuit samen met benauwdheid of kortademigheid.
Deze klachten betekenen niet automatisch dat er een bloedprop in de longen zit. Ze zijn wel een reden om direct medische hulp te vragen. Probeer de oorzaak niet zelf vast te stellen en wacht niet tot er meer symptomen bijkomen.
Welke symptomen kan een longembolie geven?
Benauwdheid en pijn op de borst zijn belangrijke signalen. De kortademigheid kan plotseling ontstaan en ernstig zijn. De pijn kan vooral voelbaar zijn wanneer je inademt of zucht. Daarnaast kunnen hartkloppingen, een snelle of onregelmatige hartslag en bloed ophoesten voorkomen.
Sommige mensen vallen flauw of hebben het gevoel dat ze elk moment kunnen wegzakken. Een bleke huid en zweten kunnen wijzen op shock. Daarbij kan ook de bloeddruk laag zijn. Dat vraagt om hulp via 112.
Niet iedereen merkt dezelfde klachten. Een longembolie geeft zelfs niet altijd merkbare symptomen. Andersom zijn benauwdheid en borstpijn niet specifiek voor deze aandoening: ze kunnen ook bij andere aandoeningen passen. Dat maakt het herkennen ervan lastig.
Je hoeft dus niet het hele rijtje te herkennen voordat je hulp zoekt. Een ernstig alarmsignaal is op zichzelf al reden om direct te bellen.
Wat gebeurt er in de longen?
Bij een longembolie blokkeert een bloedprop een of meer bloedvaten in de longen. Daardoor wordt de bloedstroom op die plek belemmerd.
Het stolsel ontstaat vaak in een diepe ader van een been of het bekken. Een bloedprop in een diepe beenader heet een trombosebeen. Vanuit die plek kan een deel van het stolsel losraken en via het hart in de bloedvaten van de longen terechtkomen.
Bij mensen met een embolie in de longen kan ook een trombosebeen aanwezig zijn, zonder dat dit altijd beenklachten geeft. Daarom kijkt een arts bij verdenking op deze aandoening naar je ademhaling, borstklachten en benen. Een pijnlijke kuit in combinatie met benauwdheid is een belangrijk alarmsignaal.
In Nederland krijgen ongeveer 10.000 tot 12.000 mensen per jaar deze aandoening.
Wanneer is de kans groter?
Langdurig stilzitten, bijvoorbeeld tijdens bedrust of een lange reis, vergroot de kans op een stolsel. Ook een recente operatie of botbreuk, kanker of chemotherapie, zwangerschap en de kraamperiode zijn relevante omstandigheden.
Bij lange reizen neemt het risico toe doordat je lange tijd weinig beweegt. Dat geldt voor vliegreizen, maar ook voor reizen met de auto, bus of trein.
Daarnaast wordt de kans groter met het ouder worden. Overgewicht, roken, een eerder trombosebeen en gebruik van een anticonceptiepil met oestrogeen verhogen het risico eveneens. Ook een erfelijke stollingsziekte kan bijdragen.
Vertel bij het bellen welke klachten je hebt en of een van deze omstandigheden op jou van toepassing is. Denk bijvoorbeeld aan een recente operatie, een lange reis of een eerdere trombose.
Minder vaak ontstaat een afsluiting door vetdeeltjes na een botbreuk, luchtbellen bij een medische ingreep of stukjes tumor.
Wat doet de huisarts bij een vermoeden?
De huisarts beoordeelt je hart, longen en benen. Ook kan de arts je bloeddruk, zuurstofgehalte, pols en ademhaling meten. Bij het luisteren naar de longen zijn er bij deze aandoening meestal geen afwijkingen te horen. Alleen luisteren is daarom niet voldoende om de oorzaak van de klachten vast te stellen.
Als de huisarts de kans op een stolsel laag inschat, kan een bloedtest op D-dimeer helpen om dit uit te sluiten. De uitslag is meestal dezelfde dag beschikbaar. Een hoge waarde kan passen bij een stolsel, maar heeft ook andere mogelijke oorzaken. Er is dan verder onderzoek in het ziekenhuis nodig.
Bij een sterke verdenking op een longembolie volgt directe verwijzing naar het ziekenhuis, zonder eerst op een D-dimeertest te wachten. Daar kan een CT-scan van de longen helpen om de diagnose te stellen. Soms zijn ook een hartfilmpje, een röntgenfoto van de longen of een echo van de benen nodig.
De beoordeling bestaat dus uit meer dan het herkennen van een paar klachten.
Hoe ziet de behandeling eruit?
De behandeling begint meestal in het ziekenhuis met bloedverdunners. Deze medicijnen zorgen ervoor dat het stolsel niet groter wordt en helpen nieuwe stolsels te voorkomen. Het lichaam ruimt het stolsel vervolgens zelf geleidelijk op.
Vaak bestaat de behandeling uit tabletten, zoals een DOAC of VKA. Soms krijg je eerst of tijdelijk daarnaast injecties met een ander antistollingsmiddel, LMWH. Je krijgt uitleg over het gebruik, mogelijke bijwerkingen en aanpassingen die bij de medicatie horen.
Bedrust is niet nodig om te voorkomen dat een stolsel losraakt. Dat bedrust daartegen helpt, is niet bewezen. Bewegen, zoals wandelen, bevordert juist de doorstroming. Bespreek met je behandelaar hoe je dit tijdens je herstel aanpakt.
Bij pijn kun je meestal paracetamol gebruiken naast bloedverdunners. Overleg met je huisarts voordat je ibuprofen, naproxen of diclofenac gebruikt, omdat deze middelen het risico op bloedingen verhogen.
Herstel en het verkleinen van risico’s
Klachten verminderen vaak binnen een paar weken, maar kunnen ook enkele maanden duren. Er kunnen complicaties ontstaan, zoals een longinfarct, het post-longemboliesyndroom of een blijvend verhoogde bloeddruk in de longvaten. Bespreek aanhoudende klachten met je behandelaar.
Om het risico op stolsels te verkleinen, zijn voldoende bewegen, niet roken en een gezond gewicht belangrijk. Voorkom langdurig stilzitten.
Maak tijdens lange reizen regelmatig bewegingen en span je kuitspieren aan. Draag gemakkelijke, loszittende kleding en vermijd slaapmiddelen die ervoor zorgen dat je langdurig stilzit. Overleg over voorgeschreven slaapmedicatie met je arts.
Dit zijn maatregelen om risico’s te beperken. Ze vervangen geen medische hulp bij plotselinge benauwdheid, borstpijn of andere alarmsignalen.
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een longembolie?
Mogelijke signalen zijn plotselinge kortademigheid, pijn op de borst bij het ademen, hartkloppingen, bloed ophoesten en flauwvallen. Ook een pijnlijke kuit samen met benauwdheid is een alarmsignaal. Alleen een medische beoordeling kan vaststellen wat de klachten veroorzaakt.
Heb je altijd pijn bij een longembolie?
Nee, niet iedereen merkt dezelfde symptomen. Sommige mensen hebben geen merkbare klachten. Het ontbreken van pijn is daarom geen reden om andere alarmsignalen, zoals ernstige kortademigheid of flauwvallen, te negeren.
Kun je een longembolie krijgen na een vliegreis?
Lange reizen verhogen de kans op stolsels doordat je lang stilzit. Regelmatig bewegen en je kuitspieren aanspannen helpt langdurig stilzitten te doorbreken. Zoek bij alarmsignalen direct medische hulp.
Moet je in bed blijven na de diagnose?
Bedrust is doorgaans niet nodig. Wandelen en andere beweging bevorderen juist de doorstroming. Bespreek met je behandelaar hoe je beweging tijdens het herstel aanpakt en hoe je de voorgeschreven medicijnen gebruikt.
Hoelang duren de klachten?
Vaak nemen klachten binnen enkele weken af. Soms houden ze enkele maanden aan. Neem bij aanhoudende klachten contact op met je behandelaar. Ontstaan er acute alarmsignalen, zoek dan direct hulp in plaats van op een controleafspraak te wachten.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.



