Ruim 5% van de Nederlanders had in een periode van twee weken last van hartkloppingen. Het is dus een veelvoorkomende klacht. Vaak voelt het alsof je hart in je borstkas of keel klopt, snel, hard of onregelmatig. Dat kan schrik geven, zeker als het plotseling begint.
Toch zijn deze klachten meestal niet gevaarlijk. Ze gaan ook vaak vanzelf weer over, soms al binnen seconden of minuten. Tegelijk is het goed om alert te blijven, want soms kan dit passen bij een hartritmestoornis of een andere aandoening. Juist daarom helpt het om te weten welke oorzaken vaak voorkomen, wanneer je kunt afwachten en wanneer je contact moet opnemen met een arts.
Hoe hartkloppingen kunnen voelen
De klacht verschilt van persoon tot persoon. De een voelt bonzen in de borst, de ander merkt vooral een snelle hartslag of een onregelmatig ritme. Sommige mensen voelen het ook in de keel.
Hartkloppingen kunnen in rust ontstaan, maar ook tijdens inspanning, spanning of na bijvoorbeeld koffie of alcohol. Ze duren vaak kort. Bij een paniekaanval duurt het meestal niet langer dan een half uur, met een maximum van anderhalf uur.
Een normale hartslag in rust ligt tussen de 60 en 100 slagen per minuut. Bij sporten kan de hartslag oplopen tot 180 tot 200 of nog hoger. Dat hoeft op zichzelf niet afwijkend te zijn.
Veelvoorkomende oorzaken
In het dagelijks leven spelen vaak gewone, herkenbare factoren mee. Stress, angst en heftige emoties staan hoog op de lijst. Als je lichaam spanning ervaart, kun je je hart sterker of sneller voelen kloppen.
Ook alcohol, koffie en andere cafeïne, en roken kunnen deze klacht uitlokken. Sommige mensen merken dat al na een kleine hoeveelheid, anderen vooral na meerdere koppen koffie, een avond drinken of een periode met veel nicotine.
Inspanning en sporten zijn ook bekende aanleidingen. Tijdens bewegen gaat je hartslag omhoog, en soms voel je dat extra duidelijk. Daarnaast kunnen hormonen een rol spelen, bijvoorbeeld in de overgang.
Vermoeidheid en te weinig slaap maken het lichaam gevoeliger. Wie slecht slaapt of lang over de grens gaat, kan sneller merken dat het hart onrustig aanvoelt.
Vrouwen hebben er ongeveer twee keer zo vaak last van als mannen.
Andere oorzaken die ook kunnen meespelen
Soms zit er iets anders achter de klachten. Koorts of een longontsteking kunnen invloed hebben op je hartslag. Dat geldt ook voor een schildklier die te snel werkt en voor bloedarmoede.
Verder kunnen een allergie, hoge bloeddruk of diabetes een rol spelen. Bij sommige mensen komen hartkloppingen door medicijnen, bijvoorbeeld prednison, ADHD-medicatie of medicijnen voor astma of de schildklier.
Ook drugs zoals XTC en cocaïne kunnen de hartslag ontregelen. Een zware maaltijd of slaapapneu kunnen eveneens meespelen.
Daarnaast kunnen de klachten passen bij een hartziekte of een hartritmestoornis, zoals boezemfibrilleren. De kans op een onderliggende aandoening neemt toe met de leeftijd en bij een voorgeschiedenis die op hartproblemen wijst.
Hartkloppingen in rust of juist bij inspanning
Als je dit in rust voelt, denk je al snel dat er iets mis is. Toch kunnen ook dan spanning, vermoeidheid, cafeïne of roken een rol spelen. Dat maakt de klacht niet minder vervelend, maar wel vaak verklaarbaar.
Bij inspanning ligt het iets anders. Een sneller kloppend hart tijdens bewegen is normaal. Wel is het belangrijk om op te letten als de hartslag ineens heel anders voelt dan je gewend bent, niet zakt in rust, of als je tegelijk duizelig, benauwd of onwel wordt.
Hartkloppingen bij inspanning met een hartfrequentie boven de 200 slagen per minuut zijn een reden om direct hulp te zoeken.
Wanneer direct hulp nodig is
Bel direct 112 of de huisartsenpost als je hartkloppingen hebt met een of meer van deze klachten:
- een drukkend gevoel op de borst
- moeilijker ademen
- het gevoel dat je flauwvalt
- pijn op de borst
- benauwdheid
- zweten
- misselijkheid
- een gevoel van onwel zijn
- plotselinge hartkloppingen die niet overgaan
- een hartslag die ineens heel anders is en niet zakt in rust
- volstrekt onregelmatige hartkloppingen
- duizeligheid, onwelwording of flauwvallen tijdens de klachten
- hartkloppingen bij inspanning met een hartfrequentie boven de 200 slagen per minuut
- pijn op de borst die niet weggaat na 3 keer een pil of spray onder de tong, als je die gebruikt bij hartkramp
Wanneer je de huisarts moet bellen
Neem binnen een of twee dagen contact op met je huisarts als je regelmatig last hebt zonder duidelijke oorzaak. Dat geldt ook als de klachten steeds terugkomen, langer duren, vaker optreden of je ongerust maken.
Bel ook als het anders of heviger voelt dan je gewend bent. En als er in je familie een erfelijke hartritmestoornis voorkomt, is het verstandig om dat te melden.
Zijn de klachten binnen een paar minuten over en heb je geen andere symptomen, dan is afwachten vaak verantwoord. Zeker als je verder gezond bent.
Wat de huisarts meestal doet
De huisarts zal meestal eerst goed uitvragen wat je voelt, wanneer het gebeurt en hoe lang het duurt. Daarna volgen vaak een paar basisonderzoeken. Denk aan het meten van je bloeddruk en hartslag en het luisteren naar je hart.
Soms is extra onderzoek nodig, zoals een hartfilmpje of een Holter, een meting van 24 of 48 uur. Ook bloedonderzoek kan helpen, bijvoorbeeld om bloedarmoede of een te snel werkende schildklier op te sporen.
Bij een vermoeden van een hartaandoening of ritmestoornis kan de huisarts je verwijzen naar een cardioloog. Dat gebeurt ook bij boezemfibrilleren met veel klachten of een hoge aanvalsfrequentie.
Behandeling hangt af van de oorzaak
Behandeling is niet altijd nodig. Vaak kijkt de arts eerst of voeding, medicijnen, stress of een onderliggende aandoening de klachten verklaren. Als er een oorzaak wordt gevonden, wordt die behandeld.
Soms kunnen medicijnen helpen om de frequentie, snelheid of duur van de klachten te verminderen. Bij een snelle hartslag kunnen middelen worden gegeven die de hartslag vertragen. Bij een traag hartritme kan een pacemaker nodig zijn. In sommige situaties kan een katheterablatie de ritmestoornis verhelpen.
Bij atriumfibrilleren kan antistolling nodig zijn. Daarbij wordt gekeken naar de persoonlijke risicofactoren.
Wat je zelf kunt doen
Vaak helpt het al om eerst rust te brengen in je lichaam. Blijf rustig en adem rustig in en uit. Zeker als spanning of paniek meespeelt, kan dat verschil maken.
Probeer alcohol, koffie, cafeïne en roken te verminderen of te vermijden. Slaap voldoende en bouw rustmomenten in, vooral als je merkt dat vermoeidheid een rol speelt.
Regelmatig bewegen is zinvol, zolang je het niet te intensief maakt. Wandelen is een goed voorbeeld. Ook leren omgaan met stress en emoties kan helpen om minder vaak klachten te krijgen.
Bij een paniekaanval kun je water drinken, even buiten lopen, hardop lezen of met iemand praten. Dat kan helpen om uit de angstreactie te komen. Een paniekaanval voelt naar, maar is niet gevaarlijk.
Het is ook slim om een klachtendagboek bij te houden. Schrijf op wanneer het gebeurt, hoe het voelt en hoe lang het duurt. Zo wordt sneller duidelijk of er patronen zijn, bijvoorbeeld na koffie, stress, slecht slapen of inspanning.
Risicofactoren die extra aandacht vragen
Sommige factoren vergroten de kans dat hartkloppingen samenhangen met hart- en vaatziekten. Denk aan diabetes, hoog cholesterol, hoge bloeddruk, roken, weinig bewegen, overgewicht en hartproblemen in de familie.
Ook leeftijd speelt mee. De kans op onderliggend lijden neemt toe naarmate je ouder wordt en als je al een cardiaal belaste voorgeschiedenis hebt. Daarom is dezelfde klacht bij de ene persoon iets om even aan te kijken, en bij de andere reden om sneller te laten beoordelen.
FAQ
Zijn hartkloppingen altijd gevaarlijk?
Nee. Meestal zijn ze niet gevaarlijk en gaan ze vanzelf over. Wel is het belangrijk om alert te zijn op klachten zoals pijn op de borst, benauwdheid, zweten, misselijkheid, duizeligheid of flauwvallen.
Waardoor krijg je hartkloppingen het vaakst?
Veelvoorkomende oorzaken zijn stress, angst, emoties, alcohol, koffie of andere cafeïne, roken, inspanning, hormonen, vermoeidheid en te weinig slaap.
Wanneer moet ik met hartkloppingen naar de huisarts?
Bel je huisarts als je regelmatig klachten hebt zonder duidelijke oorzaak, als ze terugkomen, langer duren, vaker optreden of anders voelen dan je gewend bent. Ook bij twijfel is contact opnemen verstandig.
Kun je hartkloppingen krijgen van stress?
Ja. Stress, angst en emoties zijn veelvoorkomende aanleidingen. Je kunt dan merken dat je hart sneller, harder of onregelmatig aanvoelt.
Wat kan ik zelf doen als ik hartkloppingen heb?
Blijf rustig, adem rustig in en uit, en probeer prikkels zoals alcohol, cafeïne en roken te vermijden. Voldoende slaap, rust, regelmatig bewegen en een klachtendagboek kunnen ook helpen.
Zijn hartkloppingen bij een paniekaanval gevaarlijk?
Een paniekaanval voelt vaak heftig en naar, maar is niet gevaarlijk. Het helpt soms om water te drinken, buiten te lopen, hardop te lezen of met iemand te praten.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
