1. Home
  2. Onderwerpen
  3. Infecties en ziektes
  4. Symptomen kinkhoest: hoe herken je het bij kinderen en volwassenen?
Symptomen kinkhoest: hoe herken je het bij kinderen en volwassenen?

Symptomen kinkhoest: hoe herken je het bij kinderen en volwassenen?

5 min lezen

Een hoest die maar doorgaat, vooral in aanvallen, kan behoorlijk uitputtend zijn. Bij kinkhoest begint het vaak onschuldig, alsof er gewoon een verkoudheid opkomt. Juist daardoor wordt het in het begin niet altijd herkend. Bij kinderen en volwassenen kan deze infectie anders verlopen, terwijl baby’s het meeste risico lopen op ernstige klachten.

Hoe herken je kinkhoest?

Kinkhoest is een zeer besmettelijke luchtweginfectie door de bacterie Bordetella pertussis. De ziekte staat ook bekend als de 100-dagenhoest, omdat het hoesten lang kan aanhouden. Aanhoudend hoesten na een verkoudheid kan verschillende oorzaken hebben en vereist een zorgvuldige beoordeling.

Het beloop volgt vaak een herkenbaar patroon. Eerst zijn er klachten die lijken op een gewone verkoudheid. Die fase duurt meestal 1 tot 2 weken. Daarna ontstaan heftige hoestbuien, die 2 tot 6 weken kunnen duren. Het hoesten zelf kan uiteindelijk 2 tot 4 maanden aanhouden.

Dat lange verloop is vaak een belangrijk signaal, zeker als de hoest niet opknapt maar juist overgaat in aanvallen.

Symptomen van kinkhoest bij kinderen en volwassenen

Bij kinderen en volwassenen begint kinkhoest meestal met verkoudheidsklachten. Daarna volgen hevige hoestbuien. Die aanvallen kunnen erg vermoeiend zijn en veel energie kosten.

Klachten die bij deze infectie passen zijn onder meer langdurig hoesten en heftige hoestaanvallen na een eerste periode van verkoudheid. Omdat het hoesten weken tot maanden kan duren, raken mensen vaak uitgeput. Extra drinken en rust zijn daarom belangrijk.

Bij volwassenen kan de aandoening minder snel worden herkend, omdat een langdurige hoest ook aan andere luchtwegklachten kan doen denken. Toch kan een aanhoudende, heftige prikkelhoest in aanvallen hierbij passen, ook als iemand verder niet erg ziek lijkt.

Bij kinderen valt soms vooral op dat het hoesten steeds terugkomt in buien. Bij jonge kinderen is het extra belangrijk om alert te zijn, omdat kinkhoest op jonge leeftijd ernstiger kan verlopen.

Waarom baby’s extra kwetsbaar zijn

Voor baby’s jonger dan 1 jaar kan deze infectie ernstig verlopen. Meer dan de helft van de baby’s met kinkhoest wordt opgenomen in het ziekenhuis. Vooral bij heel jonge baby’s kunnen benauwdheid en ademstops optreden.

Baby’s worden vaak besmet door ouders, broertjes of zusjes. Daarbij speelt mee dat bescherming na vaccinatie of na een eerdere infectie tijdelijk is en na enkele jaren afneemt. Vaccinatie geeft dus geen levenslange bescherming.

De vaccinatie tijdens de zwangerschap, de 22-wekenprik, beschermt baby’s in de eerste levensmaanden. Die bescherming is 87 tot 94 procent effectief.

Hoe raak je besmet?

De besmetting gaat via druppeltjes die vrijkomen bij hoesten of niezen. Daardoor kan de bacterie zich makkelijk verspreiden binnen een gezin, op school of op andere plekken waar mensen dicht bij elkaar zijn.

Niet alleen Bordetella pertussis kan dit beeld geven. Infecties met Bordetella parapertussis of Bordetella holmesii komen ook voor. Die verlopen meestal minder ernstig.

Een hardnekkig misverstand is dat thuisblijven verspreiding goed voorkomt. Dat werkt maar beperkt, omdat iemand al besmettelijk kan zijn voordat de klachten duidelijk beginnen.

Wanneer moet je direct hulp inschakelen?

Bel direct 112 of de huisartsenpost als er sprake is van een of meer van deze alarmsymptomen:

  • snel of moeilijk ademen
  • piepen bij het ademen
  • stoppen met ademen, apneus
  • suf of verward zijn, of niet normaal reageren
  • blauw aanlopen, vooral bij baby’s
  • bij baby’s: veel huilen, niet drinken of benauwd zijn

Deze signalen vragen om snelle medische beoordeling.

Wanneer neem je snel contact op met de huisarts?

Neem binnen 1 tot 2 dagen contact op met de huisarts in deze situaties:

  • er is een zwangere van meer dan 34 weken in het gezin die niet gevaccineerd is
  • er woont een kind jonger dan 1 jaar thuis dat niet of niet volledig gevaccineerd is
  • een kind jonger dan 3 jaar heeft klachten die hierbij passen
  • iemand in het gezin heeft kinkhoestklachten en is in contact geweest met een onbeschermde baby

Afwachten past alleen als er geen risicofactoren zijn, dus geen baby jonger dan 1 jaar en geen zwangere van meer dan 34 weken, en als de klachten mild zijn zonder alarmsymptomen.

Wat doet de huisarts?

De huisarts kan beoordelen of een test nodig is. Ook kijkt de huisarts of antibiotica nog zinvol zijn. Dat is vooral vroeg in het ziektebeloop het geval, en vaak is dat moment al voorbij als de typische hoestbuien beginnen.

Soms overweegt de huisarts antibiotica voor gezinsleden, vooral als er risicogroepen in huis zijn. Bij een ernstig beloop of bij kwetsbare jonge kinderen kan verwijzing naar de kinderarts nodig zijn.

Middelen zoals corticosteroïden en luchtwegverwijders worden door het NHG niet aangeraden bij deze aandoening.

Wat kun je zelf doen?

Zelfzorg draait vooral om het verlichten van klachten en het beperken van verspreiding. Rust helpt, omdat veel hoesten erg vermoeiend is. Extra drinken is verstandig, onder meer omdat je door het hoesten vocht verliest.

Ook helpt het om prikkels in huis te vermijden, zoals rook en stoffige lucht. Verder is het belangrijk om in je elleboog te hoesten of niezen, papieren zakdoeken te gebruiken en regelmatig je handen te wassen.

Ga niet op bezoek bij pasgeboren baby’s of mensen die hoogzwanger zijn als je klachten hebt die hierbij passen.

Sommige mensen gebruiken hoestdrank, neusdruppels of paracetamol om klachten te verlichten. Antibiotica hebben alleen vroeg in de ziekte zin. Als er geen risicofactoren zijn, past vaak een afwachtend beleid.

Hoe vaak komt kinkhoest voor?

Deze infectie komt regelmatig voor bij alle leeftijden. Er zijn pieken elke 2 tot 4 jaar. In Nederland werden tussen 2005 en 2019 jaarlijks 3.000 tot 14.000 gevallen gemeld, oftewel 20 tot 83 per 100.000 mensen.

Na de corona-uitbraak nam het aantal besmettingen weer toe. Onderzoek liet zien dat ook oudere kinderen en volwassenen regelmatig besmet raken. Symptomen van longontsteking omvatten hoesten, koorts en benauwdheid, wat kan overlappen met kinkhoest.

Dat laat zien dat het geen kinderziekte is die alleen bij jonge kinderen voorkomt. Ook volwassenen kunnen besmet raken en de bacterie doorgeven.

FAQ

Hoe begint kinkhoest meestal?

Vaak begint het met verkoudheidsklachten die 1 tot 2 weken duren. Daarna ontstaan heftige hoestbuien.

Hoelang duurt kinkhoest?

De hoestbuien duren meestal 2 tot 6 weken. Het hoesten kan in totaal 2 tot 4 maanden aanhouden.

Is kinkhoest alleen iets voor kinderen?

Nee. Deze infectie komt voor bij alle leeftijden. Ook volwassenen kunnen het krijgen en doorgeven.

Wanneer is kinkhoest gevaarlijk?

Vooral bij baby’s jonger dan 1 jaar kan het ernstig verlopen. Benauwdheid, ademstops, blauw aanlopen of niet drinken zijn alarmsignalen.

Helpt antibiotica altijd?

Nee. Antibiotica zijn alleen vroeg in de ziekte zinvol. Vaak is dat stadium al voorbij wanneer de typische hoestbuien zijn begonnen.

Beschermt vaccinatie levenslang?

Nee. De bescherming na vaccinatie of na een doorgemaakte infectie is tijdelijk en houdt enkele jaren aan.

Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.