Een droge mond, steeds weer naar het toilet moeten en toch dorst houden. Het zijn klachten die je makkelijk wegwuift als drukte, warm weer of slecht slapen. Toch kunnen dit signalen zijn van suikerziekte, ook wel diabetes genoemd.
Suikerziekte is een chronische stofwisselingsziekte waarbij er te veel suiker, glucose, in het bloed zit. Dat gebeurt doordat er te weinig insuline is, of doordat het lichaam minder goed op insuline reageert.
In Nederland hebben ongeveer 1,2 miljoen mensen diabetes, dat is 1 op de 14. Ook zijn er naar schatting ongeveer 400.000 mensen met diabetes type 2 zonder dat zij het weten. Juist daarom is het belangrijk om klachten serieus te nemen.
Welke signalen kunnen passen bij suikerziekte?
Klachten van diabetes kunnen duidelijk zijn, maar ook sluipend ontstaan. Dat verschilt vooral tussen diabetes type 1 en diabetes type 2.
Signalen die vaak voorkomen zijn veel dorst, vaak plassen, moe zijn, wazig zien en afvallen. Bij diabetes type 2 kan ook een blaasontsteking vaker voorkomen.
Deze klachten ontstaan doordat het lichaam moeite heeft om glucose goed te verwerken. Daardoor blijft er te veel suiker in het bloed zitten.
Het verschil tussen diabetes type 1 en type 2
Bij diabetes type 1 valt het afweersysteem de cellen in de alvleesklier aan die insuline maken. Daardoor ontstaat een tekort aan insuline. Deze vorm begint vaak snel en de klachten nemen meestal snel toe.
Bij diabetes type 2 maakt het lichaam te weinig insuline, of reageert het er minder goed op. Deze vorm ontstaat meestal geleidelijk. De klachten zijn daardoor soms minder opvallend en kunnen langer onopgemerkt blijven.
Van alle mensen met diabetes hebben 9 van de 10 type 2. Bij kinderen komt juist bijna altijd type 1 voor. In Nederland hebben ongeveer 10.000 kinderen en jongeren tot 19 jaar diabetes.
Waarom klachten soms laat worden herkend
Niet iedereen verwacht bij vermoeidheid of dorst meteen een probleem met de bloedsuiker. Zeker bij type 2 kan het verloop langzaam zijn. Je past je ongemerkt aan, drinkt wat meer, rust wat vaker uit of denkt dat wazig zien wel overgaat.
Ook leeft nog steeds het idee dat diabetes type 2 alleen een ouderdomsziekte is. Dat klopt niet. Deze vorm ontstaat meestal na het 45e jaar, maar komt ook op jongere leeftijd voor, onder meer bij overgewicht.
Voor 45-plussers is de kans op diabetes type 2 1 op 3. De kans is ook hoger bij mensen met overgewicht, weinig beweging, ongezond eten, roken, erfelijkheid, ouder worden, of een lagere sociaaleconomische positie. Mensen met een Hindostaanse, Surinaamse, Marokkaanse of Turkse achtergrond hebben eveneens een hogere kans op type 2, vanaf jongere leeftijd.
Wanneer je snel de huisarts moet bellen
Neem binnen 1 tot 2 dagen contact op met de huisarts als je meerdere klachten hebt die bij diabetes kunnen passen, zoals:
- veel dorst
- vaak plassen
- moe zijn
- wazig zien
- afvallen
Heb je diabetes en krijg je een ontsteking, zoals een longontsteking, huidontsteking of blaasontsteking, of ben je ziek met koorts, overgeven of diarree, neem dan ook contact op met de huisarts.
Bel direct 112 of de huisartsenpost als…
Sommige klachten zijn een alarmsignaal en vragen om direct handelen.
- Bij bewusteloosheid, bel 112.
- Bij een bloedsuiker hoger dan 15 mmol/l in combinatie met niet of weinig plassen ondanks dorst, overgeven, moeilijk ademen, snel of diep ademen, niet of nauwelijks reageren of coma, bel direct de huisarts of spoedpost.
- Bij een bloedsuiker lager dan 3,9 mmol/l en iemand reageert niet meer goed op anderen, en suiker helpt niet, bel direct de huisarts of spoedpost.
- Bij diabetes type 1 en anders of moeilijk ademen, misselijkheid of overgeven, koorts, een bloedsuiker die vaak laag is en waarbij druivensuiker niet helpt, of als er te veel insuline is gebruikt, bel direct het ziekenhuis of 112.
- Bij een kind met veel te veel suiker en tekenen van uitdroging, flauwvallen of coma, is er direct hulp nodig.
- Bij ernstige ontregeling bij type 1 met diepe ademhaling en adem die naar aceton ruikt, bel direct 112.
Hoe de huisarts vaststelt of het om diabetes gaat
De diagnose wordt niet gesteld met een zelftest. Zelftests zijn hiervoor niet betrouwbaar genoeg. De huisarts vraagt naar je klachten en familiegeschiedenis en doet bloedonderzoek.
De huisarts kan de nuchtere bloedsuiker meten. Op twee verschillende dagen is een waarde van 7 mmol/l of hoger een aanwijzing voor diabetes. Er kan ook gekeken worden naar een willekeurige bloedsuiker. Een waarde van 11,1 mmol/l of hoger, samen met klachten, kan passen bij diabetes.
Als dat nodig is, schrijft de huisarts medicijnen voor en krijg je advies over gezonder leven. Ook kan de huisarts verwijzen naar bijvoorbeeld een diëtist, fysiotherapeut, apotheker, internist of psycholoog.
Wat je zelf kunt doen
De eerste stap bij behandeling is gezond leven. Dat geldt zeker bij diabetes type 2, maar ook in bredere zin voor mensen met een verhoogd risico.
Wat helpt:
- gezond eten en drinken
- voldoende bewegen, minimaal een half uur per dag
- afvallen bij overgewicht, een klein beetje helpt al
- niet roken
- genoeg ontspanning en goed slapen
- in overleg met de huisarts zelf bloedsuiker, bloeddruk en gewicht meten
- je voeten controleren
Als de bloedsuiker niet goed blijft, kunnen medicijnen nodig zijn, zoals pillen of insuline.
Waarom goede controle belangrijk is
Diabetes is een chronische aandoening. Goede begeleiding en controle zijn daarom belangrijk. Meestal zijn er meerdere controles per jaar bij de huisarts of praktijkondersteuner, en daarnaast een jaarlijkse uitgebreide controle.
Dat is niet voor niets. Een deel van de mensen met diabetes krijgt op langere termijn complicaties, zoals hart- en vaatziekten, nierschade, oogschade of zenuwschade. Bij mensen met type 2 komen hart- en vaatproblemen relatief vaak voor.
Vroege herkenning van klachten kan helpen om sneller in beeld te krijgen wat er speelt en welke behandeling nodig is.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de eerste symptomen van suikerziekte?
Veel voorkomende signalen zijn veel dorst, vaak plassen, moe zijn, wazig zien en afvallen. Bij diabetes type 1 ontstaan klachten vaak snel. Bij type 2 gaat het meestal geleidelijker.
Kan diabetes type 2 ook op jonge leeftijd voorkomen?
Ja. Deze vorm ontstaat meestal na het 45e jaar, maar komt ook op jongere leeftijd voor, onder meer bij overgewicht.
Is veel dorst altijd een teken van diabetes?
Veel dorst kan bij diabetes passen, zeker samen met vaak plassen, moeheid, wazig zien of afvallen. Laat dit beoordelen door de huisarts, vooral als meerdere klachten tegelijk aanwezig zijn.
Kun je suikerziekte aantonen met een zelftest?
Nee. Zelftests zijn niet betrouwbaar genoeg om de diagnose te stellen. Daarvoor is bloedonderzoek via de huisarts nodig.
Wat moet je doen bij een te lage bloedsuiker?
Druivensuiker wordt genoemd bij een hypo. Reageert iemand niet meer goed op anderen en helpt suiker niet, bel dan direct de huisarts of spoedpost.
Wanneer moet je direct hulp inschakelen?
Bel direct 112 bij bewusteloosheid. Ook bij ernstige benauwdheid, diep of moeilijk ademen, niet of nauwelijks reageren, coma, of bij type 1 een adem die naar aceton ruikt, is direct hulp nodig.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
