Een paar uur tot een paar dagen na een besmette maaltijd kan het ineens beginnen. Je voelt je beroerd, je darmen raken van streek en je vraagt je af of dit past bij salmonella.
Hoe herken je salmonella symptomen?
Salmonella is een bacterie die darminfecties veroorzaakt bij mensen. De klachten van salmonellose beginnen meestal 12 tot 96 uur na besmetting, met een mediaan van 45 uur. Soms duurt het langer voordat je iets merkt, in een klein deel van de gevallen zelfs meer dan 4 tot 6 dagen.
Deze darmklachten duren meestal 3 tot 7 dagen en gaan vaak vanzelf over. Juist dat maakt het soms lastig om het te onderscheiden van andere oorzaken van maag-darmklachten, zoals voedselvergiftiging of buikgriep.
Waardoor raak je besmet?
De meest voorkomende oorzaak is besmet voedsel. Dat gaat vaak om rauw of onvoldoende verhit vlees en eieren. Ook ongepasteuriseerde zuivelproducten en rauwe groenten of fruit kunnen een bron zijn.
Daarnaast kun je besmet raken door contact met dieren, ook met huisdieren. Reptielen worden daarbij specifiek genoemd.
Minder vaak gaat het om besmet water of overdracht van mens op mens, vooral als de hygiëne onvoldoende is. Goede hygiëne is ook belangrijk om buikgriep door het norovirus te voorkomen.
Wanneer moet je extra opletten?
Niet iedereen loopt hetzelfde risico op problemen. Jonge kinderen, ouderen, zwangeren en mensen met een verminderde weerstand hebben meer kans op uitdroging en een ernstiger beloop. Dat geldt ook voor mensen met bijvoorbeeld diabetes, hartproblemen of gebruik van afweeronderdrukkende medicijnen.
De meeste mensen knappen vanzelf op, maar een klein deel krijgt ernstige klachten. Een kleine groep ontwikkelt complicaties, zoals bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking. Bij een deel van de mensen ontstaat reactieve artritis.
Bel direct de huisartsenpost of 112 als…
Soms zijn darmklachten geen kwestie van uitzieken. Bel direct de huisartsenpost of 112 als je een of meer van deze signalen hebt:
- verwardheid, sufheid of flauwvallen
- verschijnselen van uitdroging, zoals weinig plassen, veel dorst of een suf gevoel
- hoge koorts met koude rillingen en diarree
- ernstige vermoeidheid en zwakte met diarree
- bloederige diarree
- ernstige buikpijn
Heb je klachten en daarnaast diabetes, hartproblemen of gebruik je immunosuppressiva, neem dan ook direct contact op.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Wacht niet te lang als de klachten niet afnemen. Neem binnen 1 tot 2 dagen contact op met de huisarts in deze situaties:
- diarree wordt na een week niet minder
- hoge koorts houdt langer dan 2 dagen aan, vooral tijdens de zwangerschap
- er zit bloed bij de diarree
- het gaat om een jong kind, oudere, zwangere of iemand met een verzwakte weerstand
Bij milde klachten is afwachten meestal verantwoord, zolang je voldoende blijft drinken en genoeg suiker en zout binnenkrijgt.
Wat kun je zelf doen?
De belangrijkste stap is genoeg drinken. Water, thee, bouillon en ORS kunnen helpen om vocht, suiker en zout aan te vullen en uitdroging te voorkomen. Lees meer over hoeveel water je echt nodig hebt.
Goede hygiëne in de keuken is ook belangrijk, zeker als je klachten wilt voorkomen of verspreiding wilt beperken. Was je handen voor en tijdens het koken, en altijd na contact met rauw vlees of eieren. Houd rauwe dierlijke producten apart van rauwkost. Gebruik aparte snijplanken en messen voor rauw vlees en groenten.
Bewaar eieren apart en was je handen na het aanraken van eieren of eierschalen. Verhit vlees, vis, eieren en schelpdieren goed gaar, minimaal 2 minuten bij 70 graden. Zet eten snel in de koelkast en volg de bewaaradviezen op de verpakking. Was groenten, fruit en kruiden onder stromend water.
Een belangrijk misverstand is dat koelen of invriezen de bacterie doodt. Dat is niet zo. Het remt alleen de vermeerdering.
Hoe stelt de huisarts vast of het salmonella kan zijn?
Als de klachten daar aanleiding toe geven, kan de huisarts ontlastingsonderzoek laten doen. Soms volgt ook een kweek om het type te bepalen.
Bij ernstige gevallen kan opname in het ziekenhuis nodig zijn. Antibiotica worden alleen gebruikt bij ernstige infecties, bijvoorbeeld bij S. typhi of S. paratyphi.
Nog iets om te weten over typen salmonella
S. enteritidis en S. typhimurium zijn veelvoorkomende typen. S. enteritidis wordt vaak in verband gebracht met eieren.
Buiktyfus en paratyfus worden veroorzaakt door andere typen van deze bacterie. Die komen hier niet of nauwelijks voor, behalve soms bij reizen.
Hoe vaak komt het voor?
In Nederland komen jaarlijks veel acute maag-darminfecties door deze bacterie voor. Exacte schattingen verschillen per bron en meetmethode, maar vergeleken met andere Europese landen ligt het aantal relatief laag.
FAQ
Hoe snel krijg je klachten na besmetting?
Meestal beginnen de klachten binnen 12 tot 96 uur na besmetting. Gemiddeld ligt dat rond 45 uur. Soms duurt het langer.
Hoelang duren de klachten meestal?
Vaak 3 tot 7 dagen. In veel gevallen gaan de darmklachten vanzelf over.
Kun je salmonella krijgen van eieren?
Ja. Besmet voedsel is de belangrijkste oorzaak, en eieren worden daarbij vaak genoemd.
Helpt invriezen tegen salmonella?
Nee. Invriezen of koelen doodt de bacterie niet, het remt alleen de groei.
Wanneer is diarree bij salmonellose gevaarlijk?
Dat is vooral zo bij uitdroging, bloederige diarree, hoge koorts met koude rillingen, ernstige buikpijn, sufheid of flauwvallen. Neem dan direct contact op met de huisartsenpost of bel 112 bij spoed.
Wie moeten extra alert zijn?
Jonge kinderen, ouderen, zwangeren en mensen met verminderde weerstand. Ook mensen met diabetes, hartproblemen of gebruik van immunosuppressiva moeten sneller aan de bel trekken.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
