Misselijkheid, opvallend veel dorst en steeds naar de wc moeten. Het zijn klachten die je misschien niet meteen met vitamines verbindt. Toch kunnen ze optreden als je gedurende langere tijd te veel vitamine D binnenkrijgt. Meestal gaat het dan om supplementen met een te hoge dosering, soms door een vergissing bij het innemen of onduidelijke informatie op het etiket.
Te veel vitamine D kan ervoor zorgen dat het calciumgehalte in je bloed te hoog wordt. Dat kan klachten geven en in ernstige gevallen leiden tot nierschade of hartritmestoornissen. Een overschot is zeldzaam, maar een vermoeden van overdosering is wel een reden om contact op te nemen met je huisarts. Stop intussen met alle supplementen die vitamine D bevatten.
Wat gebeurt er bij een overschot?
Bij hypervitaminose D hoopt vitamine D zich op in je lichaam. Daardoor kan er te veel calcium in je bloed komen. De medische naam voor dat verhoogde calciumgehalte is hypercalciëmie. Veel van de klachten bij een overdosis hangen hiermee samen.
Meestal ontstaat het probleem door langdurig gebruik van hoge doses. Het gaat dus vaak om een hoeveelheid die je herhaaldelijk binnenkrijgt, niet om één losse vergissing. Een eenmalige hoge dosis leidt zelden direct tot vergiftiging, maar het risico hangt af van de hoeveelheid en de leeftijd. Stop bij een mogelijke overdosering met innemen en raadpleeg een arts.
Klachten kunnen weken aanhouden. Stoppen met het supplement betekent daarom niet dat de gevolgen meteen voorbij zijn.
Welke klachten kunnen optreden?
Een overschot kan zich op verschillende manieren uiten. Misselijkheid, braken en minder eetlust zijn mogelijke signalen. Ook opvallende dorst en veel plassen kunnen erbij passen.
Daarnaast kun je last krijgen van spierzwakte of hoofdpijn. Sommige mensen worden suf of prikkelbaar. Deze klachten zijn op zichzelf geen bewijs van vitamine D-toxiciteit. Vertel je huisarts wel dat je een supplement gebruikt, zeker als je twijfelt over de hoeveelheid die je hebt ingenomen.
Bij ernstigere klachten kunnen hevige buikpijn, verwardheid of een verminderd bewustzijn optreden. Ook hartritmestoornissen en nierproblemen behoren tot de mogelijke gevolgen.
Nierstenen of nierschade kunnen gepaard gaan met pijn in je zij, bloed in de urine of minder plassen. Zulke signalen vragen om directe medische beoordeling. Wacht daarmee niet tot een gewone afspraak op een later moment.
Hoe ontstaat te veel vitamine D?
De meest voorkomende oorzaak is overmatig gebruik van supplementen. Dat kan komen door een fout in de dosering of door informatie op het productetiket die verkeerd wordt begrepen. Het idee dat vitamines nooit schadelijk kunnen zijn, klopt dus niet.
Door zonlicht ontstaat geen vitamine D-vergiftiging. Ook gewone voeding leidt daar doorgaans niet toe. Bij een vermoeden van overdosering is vooral het gebruik van vitaminepreparaten belangrijk om met de arts te bespreken.
Bepaalde aandoeningen kunnen de calciumhuishouding beïnvloeden. Bij sarcoïdose, andere granulomateuze ziekten en sommige lymfomen kan bijvoorbeeld meer actieve vitamine D worden gevormd. Daardoor kan het calciumgehalte stijgen zonder dat iemand te veel supplementen heeft ingenomen. Ook hyperparathyreoïdie, waarbij de bijschildklieren te sterk werken, kan een verhoogd calciumgehalte veroorzaken.
Bij deze aandoeningen en bij nierziekte is het belangrijk om het gebruik van vitamine D met je arts af te stemmen. Bij jonge kinderen verdient de dosering extra aandacht, omdat hun bovengrens lager ligt.
Welke bovengrenzen gelden voor dagelijks gebruik?
Voor volwassenen ligt de aanvaardbare bovengrens op 100 microgram vitamine D per dag. Dat komt overeen met 4000 internationale eenheden, afgekort IE. Voor kinderen van 1 tot en met 10 jaar is de bovengrens 50 microgram per dag. Voor baby’s jonger dan 6 maanden is dat 25 microgram per dag en voor baby’s van 6 tot 12 maanden 35 microgram per dag. Deze hoeveelheden gelden voor de totale inname via voeding en supplementen.
Een bovengrens is geen hoeveelheid die je dagelijks moet nastreven. Het is ook geen grens waarmee je thuis kunt vaststellen of er sprake is van vergiftiging. Bij klachten of een mogelijke doseerfout blijft overleg met een arts nodig.
Kijk bij twijfel samen met je arts naar het product en de hoeveelheid die je gebruikt. Juist omdat doseerfouten en problemen met etiketten vaak een rol spelen, bespreek je de naam van het supplement en de dosering.
Wanneer moet je direct hulp inschakelen?
Sommige klachten vragen om spoed. Bel direct 112 als iemand niet goed wekbaar is, bewusteloos raakt of pijn op de borst heeft. Doe dat ook bij hartkloppingen met flauwvallen of ernstige benauwdheid.
Neem direct contact op met de huisarts of, buiten openingstijden, de huisartsenpost bij nieuwe verwardheid, aanhoudend braken, hevige buikpijn of signalen van nierproblemen. Denk aan pijn in je zij, bloed in je urine of duidelijk minder urineproductie. Vertel daarbij dat er mogelijk sprake is van een overdosis vitamine D.
Heb je een vermoeden van overdosering zonder deze alarmsignalen? Neem dan dezelfde dag contact op met je huisarts om de hoeveelheid en het product te bespreken. Dat geldt zeker bij klachten zoals misselijkheid, minder eetlust, dorst, veel plassen, spierzwakte, hoofdpijn, sufheid of prikkelbaarheid. Wacht bij een grote of onbekende hoeveelheid, of als een kind te veel heeft ingenomen, niet af en bel direct de huisarts of huisartsenpost.
Wat kun je zelf doen?
Stop met alle vitamine D-supplementen als je denkt dat je te veel hebt ingenomen. Bespreek vervolgens met een arts welk product je gebruikt en welke dosis je hebt genomen. Doe dat ook wanneer je nog geen klachten hebt. Houd de verpakking bij de hand en vermeld ook andere supplementen en medicijnen die je gebruikt.
De eerstvolgende stap is dus niet zelf een lagere dosis kiezen, maar overleggen over het gebruik.
Soms hoort calciumbeperking bij de behandeling. Laat dat onderdeel zijn van het advies van je arts, in plaats van zelf een dieet samen te stellen om het overschot te behandelen.
Hoe beoordeelt en behandelt de arts dit?
De huisarts kan de hoeveelheid vitamine D, het calciumgehalte en de nierfunctie in je bloed laten bepalen. Daarmee kan de arts beoordelen of er een overschot is en of je nieren gevolgen ondervinden.
De behandeling hangt af van de ernst. Stoppen met vitamine D hoort daarbij. Als het nodig is, kan behandeling bestaan uit vocht via een infuus of medicijnen die het calciumgehalte verlagen. Voorbeelden van zulke medicijnen zijn corticosteroïden en bisfosfonaten.
Ook dieetadvies, waaronder calciumbeperking, kan onderdeel zijn van de behandeling. In ernstige gevallen kan een ziekenhuisopname nodig zijn. Niet iedereen heeft dezelfde behandeling nodig: de klachten en de gemeten bloedwaarden helpen de arts bij die keuze.
Veelgestelde vragen
Kun je te veel vitamine D krijgen door de zon?
Door zonlicht ontstaat geen vitamine D-vergiftiging. Ook gewone voeding leidt daar doorgaans niet toe. Een overschot ontstaat meestal door overmatig gebruik van supplementen, vaak door problemen met de dosering of het etiket.
Wat gebeurt er als je één keer te veel inneemt?
Een eenmalige hoge dosis leidt niet automatisch tot vergiftiging. Het risico hangt af van de hoeveelheid en de leeftijd. Stop met innemen en raadpleeg dezelfde dag een arts over de hoeveelheid en het product. Bel bij een grote of onbekende hoeveelheid, of als het om een kind gaat, direct de huisarts of huisartsenpost. Bij alarmsignalen is directe hulp nodig, zoals hierboven beschreven.
Hoelang duren klachten na een overdosis?
De klachten kunnen weken aanhouden. Ze verdwijnen dus niet altijd meteen nadat je stopt met het supplement. Bespreek aanhoudende klachten met je huisarts en laat beoordelen welke verdere behandeling nodig is.
Is veel dorst een teken van een overschot?
Veel dorst en veel plassen kunnen passen bij een verhoogd calciumgehalte door een teveel aan vitamine D. Deze klachten bewijzen niet dat dit de oorzaak is. Gebruik je supplementen en vermoed je een te hoge dosis, neem dan dezelfde dag contact op met je huisarts.
Kan de huisarts zien of je te veel hebt binnengekregen?
De huisarts kan vitamine D en calcium in je bloed laten meten en je nierfunctie laten controleren. Bespreek daarbij welk supplement je gebruikt en in welke dosering, zodat de arts die informatie kan meenemen in de beoordeling.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.



