Een stekende of zeurende plek rechts onder de ribben kan flink onrust geven. Zeker als je niet goed kunt plaatsen waar het vandaan komt. Toch is deze klacht niet altijd reden tot paniek. De pijn kan uit verschillende delen van het lichaam komen, van de galblaas en lever tot spieren, maag of darmen.
Pijn rechts onder de ribben betekent pijn in de bovenbuik rechts, op de plek waar de ribbenboog overgaat in de buik. Soms is de oorzaak vrij onschuldig, zoals spierspanning. Soms is snelle beoordeling nodig, bijvoorbeeld bij hevige buikpijn, koorts of benauwdheid.
Waar kan deze pijn vandaan komen?
Aan de rechterkant van de bovenbuik liggen meerdere organen en structuren die klachten kunnen geven. Daardoor voelt pijn op deze plek niet altijd hetzelfde. De ene keer is het een scherpe steek, de andere keer een drukkend, brandend of krampend gevoel.
Veelvoorkomende oorzaken zijn galstenen, leverproblemen, spierspanning, maagklachten en darmklachten. Minder vaak spelen een pijnlijke of onstabiele rib, zenuwpijn tussen de ribben, een gekneusde of gebroken rib, het syndroom van Tietze, ribs-on-pelvissyndroom of een alvleesklierontsteking mee.
Vaak is er niet maar één factor. Klachten kunnen ook verergeren door stress, een gespannen ademhaling of overbelasting van spieren.
Galstenen als oorzaak
Een bekende oorzaak van pijn rechts in de bovenbuik zijn galstenen. Die kunnen heftige, plotselinge pijn geven, vaak na vet eten. De pijn kan ook weer plots verdwijnen als een steen doorschiet.
Galstenen komen veel voor. Bij volwassenen in de VS en Europa heeft 10 tot 15 procent galstenen. Ze komen vaker voor bij vrouwen boven de 40 jaar. Overgewicht verhoogt het risico, en ook snel afvallen kan galstenen veroorzaken.
Soms blijft het bij één aanval. Sommige mensen krijgen daarna nooit meer klachten. Bij terugkerende of hevige aanvallen zal de huisarts meestal verwijzen naar het ziekenhuis voor verder onderzoek of behandeling. Ook kan een verwijzing naar een diëtist passen, bijvoorbeeld bij overgewicht.
Lever, maag en darmen
Ook de lever kan pijn of een drukkend gevoel rechts onder de ribben geven, bijvoorbeeld bij leverontsteking of leververvetting. Leververvetting hangt samen met alcohol, diabetes en overgewicht.
Maagklachten kunnen op een verrassende plek gevoeld worden. Brandend maagzuur, gastritis of een maagzweer kunnen pijn geven die uitstraalt naar de bovenbuik. Maagklachten ontstaan niet door angst, somberheid of stress, maar die factoren kunnen de klachten wel verergeren.
Verder kunnen ook de darmen meespelen, bijvoorbeeld bij verstopping of een ontsteking van de dikke darm. Dan verandert de ontlasting soms ook, bijvoorbeeld dunner, dikker, vaker of juist minder vaak dan je gewend bent.
Spieren, ribben en zenuwen
Niet alle pijn op deze plek komt uit een orgaan. Spieren, ribben en zenuwen kunnen net zo goed de bron zijn.
Spanning van de tussenribspieren, het middenrif of de rug kan een zeurende of stekende pijn geven. Zulke spierklachten verdwijnen vaak na enkele dagen rust. Toch helpt alleen stilzitten meestal niet. Voldoende bewegen houdt de ruggengraat en ribben soepel.
Een gekneusde of gebroken rib kan veel pijn doen, zeker bij ademhalen of bewegen. Zulke klachten ontstaan vaak na een val of klap, maar bij ouderen kan een ribbreuk soms ook ontstaan door een kleine beweging, bijvoorbeeld bij botontkalking of kanker. De genezing duurt vaak weken tot 12 weken. Meestal is geen röntgenfoto nodig.
Een andere mogelijkheid is intercostale neuralgie, zenuwpijn tussen de ribben. Daarbij kunnen gewone pijnstillers soms onvoldoende helpen. De huisarts kan dan andere pijnstilling voorschrijven. Soms is een behandeling mogelijk met een blokkade van de zenuw, bijvoorbeeld met een injectie of stroomstootjes.
Minder bekende oorzaken
Sommige oorzaken zijn minder bekend, maar wel relevant als de pijn blijft terugkomen.
Bij het zwevende-ribsyndroom is een rib pijnlijk en onstabiel. Dit komt vaker voor bij vrouwen en kan samenhangen met scoliose, trauma, overbelasting of hypermobiliteit. Een goede houding, ergonomisch zitten, bewust bewegen en ademhalingstechnieken kunnen helpen. De huisarts kan ook verwijzen naar een fysiotherapeut.
Het syndroom van Tietze geeft pijn aan het kraakbeen tussen borstbeen en ribben, vaak aan één kant. Het komt vaker voor bij vrouwen en kan ontstaan na zware inspanning, een ongeluk, een ontsteking of bij reumatoïde artritis. De klachten verdwijnen meestal na een paar maanden.
Bij ribs-on-pelvissyndroom stoten de onderste ribben tegen de bekkenkam. Dit speelt vooral bij oudere mensen, bijvoorbeeld door inzakking van de wervelkolom.
Wanneer moet je direct hulp inschakelen?
Bel direct 112 of de huisartsenpost als:
- je een zwaar drukkend gevoel op de borst hebt, met zweten of misselijkheid, en de pijn niet weggaat in rust
- je scherpe pijn op de borst hebt en moeilijk of pijnlijk ademt
- je hart onregelmatig en snel klopt, ook in rust
- je na een val of klap pijn hebt en direct moeilijk ademt, duizelig bent, misselijk bent of flauwvalt
- je heel erge pijnaanvallen boven in de buik hebt, niet stil kunt zitten, de pijn niet minder wordt, of de pijn samengaat met overgeven of koorts
- je pijn rechtsonder in de buik hebt met koorts
- je hevige buikpijn hebt die steeds erger wordt
- je bloed overgeeft, bloed uit de anus verliest, zwarte plakkerige ontlasting hebt, steeds moet overgeven of niet kunt plassen
- je suf of in de war bent, snel ademt of je steeds zieker voelt
- je zwanger bent en buikpijn hebt
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Neem binnen 1 tot 2 dagen contact op met de huisarts als:
- je druk op de borst hebt met koorts
- de pijn aanhoudt, erger wordt, of samengaat met koorts of geelzucht
- je na een val of klap steeds moeilijker gaat ademen, of koorts krijgt
- pijnstillers niet genoeg helpen bij ribpijn
- je vaker pijn op of in de borst hebt en de oorzaak onduidelijk is
- je buikpijn hebt met koorts van 38 graden of hoger
- je pijn rechtsonder in de buik hebt
- je in de afgelopen 6 maanden een maagverkleining hebt gehad
- de buikpijn niet weggaat of langzaam erger wordt
- je je zorgen maakt over de buikpijn
- je ontlasting anders is dan je gewend bent
- je zonder duidelijke oorzaak afvalt
Wat kun je zelf doen?
Een eerste stap is om met deze klacht naar de huisarts te gaan, zeker als je niet weet waar de pijn vandaan komt. Die kan onderzoeken wat er speelt en zo nodig verwijzen.
Bij spierspanning of onbegrepen klachten kan het helpen om stress te verminderen en je ademhaling rustiger te maken, bijvoorbeeld met buikademhaling. Ook voldoende bewegen is belangrijk om je rug en ribben soepel te houden.
Bij een gekneusde of gebroken rib is het advies meestal om wel gewoon te blijven bewegen, ook als dat gevoelig is. Lichte dagelijkse werkzaamheden weer oppakken past daar vaak bij.
Bij galstenen kan het helpen om vetrijke producten te vermijden en te werken aan een gezonde leefstijl.
Bij maagklachten kunnen afvallen en stoppen met roken zinvol zijn. Ook kan het helpen om vet, pittig en zuur eten te vermijden. Bij maagzuur worden soms maagzuurbinders gebruikt.
Paracetamol wordt genoemd bij onder meer spierpijn, het syndroom van Tietze, zenuwpijn en ribklachten. NSAID’s, zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac, worden ook genoemd, maar die kun je bij maagklachten beter vermijden. Bij zenuwpijn helpen ze vaak niet goed. Bij chronische pijn is terughoudendheid met medicijnen belangrijk.
Wat doet de huisarts meestal?
De huisarts kijkt naar je klachten, onderzoekt je en verwijst zo nodig door. Bij ribklachten luistert de huisarts vaak naar de longen, controleert de ademhaling en voelt waar de pijn precies zit.
Bij een gekneusde of gebroken rib is meestal geen röntgenfoto nodig. Bij galstenen volgt vaak verwijzing naar het ziekenhuis voor verder onderzoek of behandeling. Bij spierspanning of een zwevende rib kan een verwijzing naar de fysiotherapeut passen.
Soms vindt de huisarts geen duidelijke afwijkingen, terwijl de pijn wel echt aanwezig is. Ook dan kan uitleg, aanpassing van activiteiten en rustig opbouwen helpen.
FAQ
Is pijn rechts onder de ribben altijd iets ernstigs?
Nee. Deze klacht heeft vaak een onschuldige oorzaak, zoals stress, spierspanning of darmklachten. Wel is het verstandig om alert te zijn op alarmsignalen, zoals benauwdheid, koorts, hevige buikpijn of bloedverlies.
Kan een galblaasaanval vanzelf overgaan?
Ja. Een galsteenaanval kan plots ophouden als een steen doorschiet. Soms blijft het ook bij één aanval.
Kan stress deze pijn geven?
Stress kan bijdragen aan spierspanning en een onrustige ademhaling, waardoor klachten in dit gebied kunnen ontstaan of verergeren. Maagklachten worden niet veroorzaakt door stress, maar kunnen er wel erger door worden.
Hoe lang kan ribpijn duren?
Bij een gekneusde of gebroken rib kan herstel weken tot 12 weken duren. Bij het syndroom van Tietze verdwijnen de klachten meestal na een paar maanden.
Helpt rust bij pijn onder de ribben?
Dat hangt af van de oorzaak. Bij spierpijn helpt rust vaak een paar dagen, maar voldoende blijven bewegen is ook belangrijk. Bij een gekneusde of gebroken rib is het meestal juist de bedoeling om wel te blijven bewegen.
Wanneer moet ik met buikpijn en koorts bellen?
Neem contact op met de huisarts bij buikpijn met koorts van 38 graden of hoger. Bij hevige buikpijn die steeds erger wordt, of bij overgeven, sufheid of bloedverlies, is snelle hulp nodig.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
