Een piep die blijft hangen na een concert. Een zacht gebrom in bed, terwijl het huis stil is. Of een kloppend geluid dat je ineens opvalt in je oor. Oorsuizen, ook wel tinnitus, kan onrustig maken, juist omdat het geluid niet van buiten komt.
Ruim 2 miljoen Nederlanders ervaren dit wel eens. Bij bijna 1,7 miljoen mensen is het regelmatig of continu aanwezig. Meestal gaat het om lichte hinder, maar voor een deel van de mensen heeft het veel invloed op slapen, concentratie, energie en stemming.
Wat is tinnitus?
Tinnitus betekent dat je geluiden hoort in je hoofd of oren die niet van buiten komen. Dat kan klinken als een piep, ruis, fluit, zoem, brom, rinkelen of kloppen.
Sommige mensen horen het voortdurend, anderen met tussenpozen. Ook de sterkte kan wisselen. Bij lichte klachten is het natuurlijke beloop vaak gunstig en treedt er in weken of maanden gewenning op. Soms wordt het een chronische klacht.
Hoe voelt oorsuizen?
De klacht verschilt sterk per persoon. De een merkt vooral een hoge piep op in stilte, de ander een ruis of brom overdag. Het geluid kan aan een oor zitten, aan beide oren, of meer “in het hoofd” lijken te zitten.
Tinnitus kan ook samengaan met andere klachten. Denk aan slaapproblemen, concentratieproblemen, vermoeidheid, hoofdpijn, stress, angst en somberheid. Dat betekent niet automatisch dat er iets ernstigs aan de hand is, maar het laat wel zien hoeveel invloed deze klacht kan hebben.
Belangrijk om te weten: de ernst van gehoorverlies zegt niet automatisch iets over hoeveel last iemand van tinnitus heeft. Iemand met beperkt gehoorverlies kan veel hinder ervaren, terwijl iemand anders met meer gehoorverlies er minder last van heeft.
Mogelijke oorzaken
De meest voorkomende oorzaak is gehoorverlies. Bij 82 tot 92 procent van de gevallen speelt dit een rol. Tinnitus komt ook 5 tot 6 keer vaker voor bij mensen met gehoorverlies. Ongeveer 30 procent van de mensen met gehoorverlies heeft deze klacht, en bij ernstig slechthorenden loopt dat op tot 70 procent.
Daarnaast zijn er andere oorzaken die vaak voorkomen. Lawaai en gehoorbeschadiging horen daarbij. Een tijdelijke piep na hard geluid komt regelmatig voor. Ook stress speelt vaak mee. Verder neemt de kans toe met de leeftijd, vooral door leeftijdsgebonden gehoorverlies. Oorontstekingen kunnen eveneens een rol spelen.
Er zijn ook minder vaak voorkomende, maar wel relevante oorzaken. Voorbeelden zijn medicijnen als bijwerking, de ziekte van Ménière, een ophoping van oorsmeer, hoofd- en nekletsel, hoge of lage bloeddruk, tandenknarsen of klemmen en slaapapneu. Bij pulserende tinnitus, een geluid in het ritme van de hartslag, kunnen hart- en vaatziekten meespelen. Een brughoektumor is zeldzaam.
Roken geldt als risicofactor. Ook kinderen kunnen tinnitus hebben, al komt het daar minder vaak voor.
Waarom valt het soms ineens zo op?
Dat een geluid aanwezig is, betekent niet dat je het altijd even sterk ervaart. Stress, vermoeidheid, slecht slapen en spanning kunnen maken dat je er meer aandacht voor hebt. Dan lijkt het vaak harder of storender, ook als het geluid zelf niet per se veranderd is.
Andersom helpt afleiding soms juist. Zodra er meer omgevingsgeluid is, of als je bezig bent, kan de klacht minder op de voorgrond staan. Dat is ook de reden dat sommige behandelingen zich niet richten op “wegmaken”, maar op het verminderen van de hinder.
Wanneer moet je direct hulp zoeken?
Sommige situaties vragen om snelle beoordeling.
Bel direct 112 of de huisartsenpost als:
– je plotseling gehoorverlies hebt, bijvoorbeeld ineens doof aan een oor
– de tinnitus plotseling ontstaat of duidelijk erger wordt
– je oorsuizen hebt samen met duizeligheid of pijn
– je een pulserend geluid hoort, in het ritme van je hartslag
– je druk voelt in een of beide oren
Bij lichte en tijdelijke klachten is afwachten vaak verantwoord, omdat gewenning kan optreden.
Wat doet de huisarts?
De huisarts zal meestal eerst goed uitvragen wat je precies hoort, sinds wanneer, of het aan een of beide kanten zit en of er andere klachten zijn. Daarna volgt vaak lichamelijk onderzoek, waarbij ook in de oren wordt gekeken.
Daarnaast kan de huisarts de bloeddruk meten en stemvorkproeven doen. Dat helpt om een eerste indruk te krijgen van het gehoor en mogelijke oorzaken.
Soms is verwijzing nodig. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij een afwijkend audiogram, bij tinnitus aan een oor, of bij ernstige klachten. Dan kan een KNO-arts verder kijken. Verwijzing naar een audiologisch centrum is ook mogelijk, voor verder onderzoek, advies over een hoortoestel, hulpmiddelen en begeleiding in het omgaan met de klacht. Bij ernstige hinder kan ook psychologische begeleiding worden ingezet, zoals cognitieve gedragstherapie in de ggz.
Wat kun je zelf proberen?
De aanpak hangt af van wat meespeelt. Vaak helpt het om niet alleen op het geluid zelf te focussen, maar vooral op de hinder die het veroorzaakt.
Afleiding kan helpen. Veel mensen merken dat het minder opvalt als er andere geluiden aanwezig zijn. Luisteren naar omgevingsgeluid of andere rustige geluiden kan het oorsuizen minder op de voorgrond zetten. Dit wordt ook wel maskering of geluidsverrijking genoemd.
Bescherm je gehoor bij lawaai. Oordoppen kunnen helpen op harde plekken, en het is verstandig het volume van muziek of oordopjes lager te zetten. Zeker als je merkt dat je na hard geluid een tijdelijke piep krijgt.
Als stress een rol speelt, kan het zinvol zijn om daar iets mee te doen. Denk aan voldoende rust, ontspanning, ademhalingsoefeningen en sporten. Een gezonde leefstijl kan helpen om de algehele belasting te verlagen.
Bij gehoorverlies kan een hoortoestel helpen. Niet omdat daarmee elke piep verdwijnt, maar omdat beter horen de hinder soms vermindert.
Denk je dat een medicijn meespeelt, pas dat dan niet zelf aan. Bespreek het met je arts. Ook als verkoudheid of druk op de oren een rol lijkt te spelen, kan het helpen om daar iets aan te doen.
Voor sommige mensen helpt het om meer te weten over de klacht en ervaringen uit te wisselen. Begrijpen wat er gebeurt, kan al wat rust geven.
Welke behandelingen zijn er?
Er zijn geen medicijnen die oorsuizen minder maken. De behandeling richt zich daarom op het verminderen van de hinder, niet op genezing. Vaak gebeurt dat stapsgewijs.
Bij ernstige klachten kan cognitieve gedragstherapie helpen. Ook Tinnitus Retraining Therapy, geluidsverrijkende therapie en neuromodulatie worden toegepast. Verder kunnen EMDR, Acceptance and Commitment Therapy en mindfulness een plek hebben in de behandeling. Als gehoorverlies meespeelt, kunnen hoortoestellen of implantaten onderdeel zijn van de aanpak.
Soms is behandeling van stemmingsklachten, zoals angst of depressie, ook belangrijk. Dat betekent niet dat de tinnitus “tussen de oren zit”, maar wel dat de impact op je dagelijks leven serieus genomen wordt.
Merk je dat somberheid, angst of wanhoop de overhand krijgen, zoek dan hulp. Je huisarts kan meedenken over passende ondersteuning. Bij acute zorgen om je veiligheid kun je ook contact opnemen met 113 of MIND.
Een hardnekkig misverstand
Veel mensen denken dat er niets aan te doen is. Dat klopt niet helemaal. Er is niet altijd een behandeling die het geluid laat verdwijnen, maar er zijn wel manieren om de hinder te verminderen en er beter mee om te gaan.
Ook denken mensen soms meteen aan een tumor. Dat is niet automatisch zo. Een brughoektumor is zeldzaam. Als daar reden voor is, kan een KNO-arts verder onderzoek doen en zo nodig geruststellen.
FAQ
Is tinnitus hetzelfde als oorsuizen?
Ja. Tinnitus is de medische naam voor oorsuizen. Het gaat om geluiden in je hoofd of oren die niet van buiten komen, zoals een piep, ruis, brom of geklop.
Gaat oorsuizen vanzelf over?
Dat kan. Bij lichte klachten is het natuurlijke beloop vaak gunstig en treedt er in weken of maanden gewenning op. Soms blijft het langer bestaan en wordt het chronisch.
Is oorsuizen een teken van gehoorverlies?
Dat kan. Gehoorverlies is de meest voorkomende oorzaak en speelt bij 82 tot 92 procent van de gevallen mee. Toch zegt de ernst van gehoorverlies niet automatisch iets over hoeveel last je van de klacht hebt.
Wat helpt tegen een piep in het oor?
Wat helpt, verschilt per persoon. Mogelijkheden zijn afleiding, luisteren naar andere geluiden, stress verminderen, voldoende rust nemen, gehoor beschermen tegen lawaai en bij gehoorverlies een hoortoestel gebruiken.
Wanneer moet ik met tinnitus naar de huisarts?
Zoek direct hulp bij plotseling gehoorverlies, plots ontstane of duidelijk verergerde klachten, tinnitus met duizeligheid of pijn, een pulserend geluid in het ritme van de hartslag, of druk in een of beide oren.
Zijn er medicijnen tegen tinnitus?
Er zijn geen medicijnen die oorsuizen minder maken. Behandeling richt zich op het verminderen van de hinder, bijvoorbeeld met begeleiding, geluidsverrijking of therapie.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
