Heftige krampen rechtsboven in je buik, zo pijnlijk dat stilzitten niet lukt. Dat kan passen bij een aanval door een galsteen die een galweg blokkeert. De pijn kan weer verdwijnen, maar ook uren aanhouden of later terugkomen. Laat deze klachten beoordelen door je huisarts.
Bij buikpijn wil je vooral weten: waar komt dit vandaan, hoe lang duurt het en moet ik nu iemand bellen? De plek en het verloop van de pijn geven aanwijzingen, maar zijn geen reden om zelf een diagnose te stellen. Vooral aanhoudende pijn, koorts, overgeven of een gele huid vragen om direct contact met een arts.
Waar voel je galsteenpijn?
De kenmerkende plek is rechtsboven in de buik. De pijn is vaak heftig en krampend. Artsen noemen dit koliekpijn. Tijdens zo’n aanval kun je veel bewegingsdrang hebben: je loopt rond of verandert steeds van houding, omdat stilzitten niet lukt.
De klachten komen in aanvallen. Dat betekent niet dat de pijn binnen een aanval steeds helemaal weg is. Een aanval kan ook bestaan uit aanhoudende pijn die een halfuur tot meerdere uren duurt.
Pijn in de bovenbuik is een belangrijk kenmerk van galstenen die klachten geven. Alleen maagzuur of een opgeblazen gevoel is niet voldoende om de klachten aan stenen toe te schrijven. Zulke klachten zijn op zichzelf ook geen reden om de galblaas te laten verwijderen.
Heb je tegelijk pijn in de bovenbuik en de rug? Neem dan direct contact op met je huisarts of de huisartsenpost. Die combinatie kan passen bij een ontsteking van de alvleesklier en moet worden beoordeeld.
Hoe lang duurt een aanval?
Een pijnaanval duurt vaak een halfuur tot enkele uren. Daarna kan de pijn wegtrekken. Ook kunnen aanvallen terugkomen.
Die tijdsduur is geen advies om urenlang af te wachten. Blijft de pijn aanhouden, wordt deze niet minder of is de pijn zeer hevig? Bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost. Hetzelfde geldt als je misselijk bent, moet overgeven of koorts krijgt bij de buikpijn.
Na een enkele aanval die volledig overgaat, kan in overleg met je huisarts soms worden afgewacht. Dat is iets anders dan blijven doorlopen met hevige of terugkerende klachten. Bespreek aanvallen met je huisarts, zodat je samen kunt bepalen welke volgende stap passend is.
Hoe ontstaan stenen en waarom doen ze pijn?
Galstenen ontstaan als stoffen in de gal samenklonteren. Als gal in de galblaas blijft stilstaan, kunnen stenen ontstaan. Ook te veel cholesterol in de gal speelt een rol. De meeste stenen bestaan vooral uit cholesterol. Er zijn daarnaast stenen van bilirubine, een gele kleurstof in gal.
Een steen kan een galweg blokkeren. Dat veroorzaakt de kenmerkende pijn. Toch geven stenen lang niet altijd klachten: ongeveer 80 procent van de mensen met galstenen heeft geen symptomen. Zonder klachten is behandeling meestal niet nodig.
Stenen komen vaker voor bij vrouwen en bij mensen boven de 40 jaar. Vrouwelijke hormonen, zwangerschap, overgewicht en snel gewichtsverlies spelen een rol bij het ontstaan. Ook erfelijkheid en diabetes zijn risicofactoren.
Deze factoren zeggen niet wat de oorzaak van jouw buikpijn is. Daarvoor beoordeelt de huisarts je klachten.
Wanneer moet je direct bellen?
Bel direct je huisarts of, buiten openingstijden, de huisartsenpost als je een van de volgende klachten hebt:
- Zeer hevige pijnaanvallen in de bovenbuik.
- Pijn waardoor je niet stil kunt zitten.
- Pijn die blijft aanhouden of niet minder wordt.
- Buikpijn samen met misselijkheid of overgeven.
- Buikpijn met koorts.
- Een gele huid of geel oogwit, donkere urine of lichte ontlasting.
- Pijn in de bovenbuik én de rug.
Een gele verkleuring van je huid of oogwit heet geelzucht. Let dus op de pijn en veranderingen die je daarnaast opmerkt.
Probeer bij het bellen duidelijk te vertellen waar de pijn zit, wanneer deze begon en of je ook andere klachten hebt. Wacht bij bovenstaande signalen niet af tot de aanval vanzelf overgaat.
Wat helpt tegen de pijn?
Bij een aanval kunnen pijnstillers worden gebruikt, zoals naproxen, ibuprofen of diclofenac. Deze middelen zijn niet voor iedereen geschikt. Overleg met je huisarts of apotheker welk middel voor jou geschikt is en hoe je het gebruikt. Gebruik deze middelen niet samen.
Pijnstilling is geen vervanging voor medische beoordeling bij alarmsignalen. Blijft de pijn hevig of komen er klachten bij, neem dan contact op, ook als je al een pijnstiller hebt genomen.
Voor je dagelijkse gewoonten is het advies om gezond en gevarieerd te eten. Heb je overgewicht en wil je afvallen, doe dat dan langzaam. Snel gewichtsverlies is juist een risicofactor voor het ontstaan van stenen.
Er bestaat geen speciaal dieet waarmee je galstenen met zekerheid kunt voorkomen. Zie een aanpassing van je voeding daarom niet als vervanging voor behandeling bij terugkerende aanvallen.
Wat kan de huisarts doen?
De huisarts beoordeelt je klachten. Daarbij zijn vooral de plek van de pijn, het verloop van de aanval en bijkomende verschijnselen van belang. Vertel ook of je eerder vergelijkbare aanvallen hebt gehad en hoe lang die duurden.
Voor een echo van de buik kan de huisarts je naar het ziekenhuis verwijzen. Soms wordt een MRI-scan gemaakt. Daarnaast kan bloed worden gecontroleerd op tekenen van ontsteking en galstuwing.
Bij aanhoudende of terugkerende klachten kan een verwijzing naar het ziekenhuis nodig zijn. Het gaat erom welke klachten je hebt en of die passen bij stenen die problemen veroorzaken.
Wanneer is een behandeling in het ziekenhuis nodig?
Bij frequente aanvallen of complicaties wordt vaak geadviseerd de galblaas te verwijderen. De medische naam daarvoor is cholecystectomie. Of dit een passende stap is, hangt af van je klachten en de beoordeling door de arts.
Zit een steen in de galgang, dan kan deze vaak via een kijkonderzoek worden verwijderd. Dit heet een ERCP. Daarbij brengt de arts via de mond een flexibele slang naar de dunne darm om de galgang te bereiken. De steen kan met een ballonnetje of een korfje worden weggehaald. Soms is eerst vergruizing nodig.
Niet iedereen met stenen heeft dus een ingreep nodig. Zonder symptomen is behandeling meestal niet nodig. Bij klachten die blijven terugkomen, is het verstandig om met je huisarts te bespreken of verwijzing nodig is.
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een galsteenaanval?
Heftige, krampende pijn rechtsboven in de buik kan bij een aanval passen. Vaak is er bewegingsdrang en lukt stilzitten niet. Op basis van deze kenmerken alleen kun je niet vaststellen wat er aan de hand is. Laat de klachten beoordelen door je huisarts.
Kan galsteenpijn vanzelf overgaan?
Ja, een aanval kan weer wegtrekken, maar de pijn kan ook uren duren. Na één aanval die overgaat kan in overleg met je huisarts soms worden afgewacht. Bel direct als de pijn zeer hevig is, niet afneemt of samengaat met alarmsignalen.
Helpt ibuprofen bij een aanval?
Ibuprofen kan de pijn bij een aanval verminderen, net als naproxen of diclofenac. Vraag je huisarts of apotheker welk middel voor jou geschikt is en gebruik deze middelen niet samen. Blijf niet alleen pijnstillers gebruiken als de klachten aanhouden of terugkeren.
Moet je galblaas altijd worden verwijderd?
Nee. Stenen zonder klachten hoeven meestal niet te worden behandeld. Bij frequente aanvallen of complicaties wordt vaak geadviseerd de galblaas te verwijderen. Bespreek met je arts wat in jouw situatie passend is.
Kun je met voeding nieuwe stenen voorkomen?
Er bestaat geen speciaal dieet waarmee je dit met zekerheid kunt voorkomen. Gezond en gevarieerd eten is het algemene advies. Wil je bij overgewicht afvallen, doe dat dan geleidelijk: snel gewichtsverlies is een risicofactor.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.



