Een buikgriepje lijkt vaak uit het niets te komen. Eerst wat misselijk, daarna ineens overgeven of waterdunne diarree. Juist dat snelle begin past vaak bij het norovirus, een zeer besmettelijk virus dat een maagdarminfectie veroorzaakt.
In groepen kan het zich snel verspreiden, bijvoorbeeld in de kinderopvang, een verpleeghuis, ziekenhuis of op een cruiseschip. Iedereen kan het krijgen. Vooral jonge kinderen, ouderen en mensen met een zwakker afweersysteem kunnen meer last krijgen van uitdroging of een heftiger beloop.
Hoe herken je buikgriep door het norovirus?
De klachten beginnen meestal binnen 12 tot 48 uur na besmetting. Soms ligt dat tussen 4 en 72 uur. Het gaat vaak om een plots begin, met vooral misselijkheid, overgeven en diarree.
Klachten die bij deze infectie passen zijn:
- misselijkheid
- overgeven
- waterdunne diarree
- buikpijn
De meeste mensen zijn een paar dagen ziek. Meestal duren de klachten 1 tot 4 dagen. Vaak gaat het binnen een week vanzelf over. Bij kinderen, ouderen en mensen met een verminderde weerstand kan het langer duren of heftiger verlopen.
Een belangrijk punt is dat buikgriep door dit virus niet hetzelfde is als gewone griep. Griep wordt veroorzaakt door het influenzavirus. De griepprik beschermt daarom niet tegen norovirus.
Hoe raak je besmet?
Besmetting gaat meestal via de fecaal-orale route. Dat betekent dat het virus via ontlasting in de mond terechtkomt, bijvoorbeeld via handen, oppervlakken, voedsel of water. Ook via braaksel kan verspreiding plaatsvinden. Daarnaast kunnen besmet eten of drinken een bron zijn, zoals oesters of mosselen.
Het virus is erg besmettelijk. Ongeveer de helft van de mensen die ermee in contact komt, wordt ziek. Je kunt anderen al besmetten vanaf 1 tot 2 dagen voordat de klachten beginnen, tot 3 dagen nadat je hersteld bent. Na herstel kan het virus nog tot 3 weken in de ontlasting aanwezig blijven.
Waarom verspreidt het zich zo makkelijk?
Een maagdarminfectie door dit virus zie je vaak in omgevingen waar mensen dicht op elkaar leven of verblijven. Denk aan verpleeghuizen, kinderopvang en ziekenhuizen. Ook op cruiseschepen komen uitbraken voor.
In Nederland krijgen veel mensen hiermee te maken. Er worden schattingen genoemd van ongeveer 0,5 miljoen tot 900.000 mensen per jaar met buikgriep door norovirus. Ook wordt een groot deel van de uitbraken van gastro-enteritis in Nederland eraan toegeschreven.
Wanneer moet je direct hulp inschakelen?
Soms is buikgriep niet iets om thuis uit te zitten. Vooral uitdroging is een risico.
Bel direct 112 of de huisartsenpost als:
- je suf of verward wordt, of flauwvalt
- een kind suf is, niet makkelijk wakker te krijgen is of in de war is
- een kind flauwvalt of bijna flauwvalt
- een kind diabetes type 1 heeft en diarree of overgeven heeft
- er tekenen van uitdroging zijn, zoals weinig plassen, donkere urine, veel dorst, sufheid, lusteloosheid, een droge mond of diepliggende ogen
Wanneer neem je binnen een paar dagen contact op met de huisarts?
Neem binnen 1 tot 2 dagen contact op met de huisarts in deze situaties:
- je hebt 12 uur of langer niet geplast
- je hebt 3 dagen lang 6 keer per dag of vaker waterdunne diarree
- ben je 70 jaar of ouder, of gaat het om een kind jonger dan 2 jaar, bel dan al na 1 dag
- je blijft overgeven, een paar keer per uur
- de klachten zijn na 5 dagen niet verdwenen
- je hebt na een week nog steeds vaak diarree
- je hebt de hele tijd erge buikpijn
- er zit bloed of slijm bij de ontlasting
- je hebt diabetes, een nierziekte of hartfalen
- je gebruikt andere medicijnen en wilt overleggen
- een kind drinkt veel minder dan normaal
Wat kun je zelf doen?
De behandeling is vooral gericht op het voorkomen van uitdroging. Er zijn geen specifieke medicijnen tegen het norovirus.
Drink veel, ongeveer 2 tot 3 liter per dag. Water, thee, bouillon en ORS kunnen helpen. Ben je misselijk, neem dan kleine slokjes. Bijvoorbeeld elke 5 tot 10 minuten een slokje of een eetlepel. Dat is vaak beter vol te houden dan in één keer veel drinken.
Eten hoeft niet als het niet lukt, maar als je trek hebt kun je kleine beetjes nemen. Rust en slaap helpen je lichaam herstellen.
Middelen tegen diarree of braken worden meestal niet aangeraden, zeker niet bij jonge kinderen. Bij loperamide is het effect onzeker en er kunnen bijwerkingen zijn. Ook voor middelen als ondansetron, tannalbumine en Tasectan is de waarde beperkt of onzeker.
Zo verklein je de kans dat anderen ziek worden
Wie ziek is, kan het virus makkelijk doorgeven. Goede hygiëne is daarom belangrijk.
Was je handen met water en zeep, vooral na toiletbezoek, voor het eten, na het verschonen van een luier en na hoesten of niezen. Maak de toiletruimte goed schoon, meerdere keren per dag, bij voorkeur met chloor. Vuil wasgoed doe je direct in de wasmachine. Was op minimaal 40 graden en gebruik zo mogelijk de droger of strijk het wasgoed.
Maak geen eten klaar voor anderen als je ziek bent.
Wat doet de huisarts meestal?
Bij gewone buikgriep door dit virus is onderzoek van de ontlasting meestal niet nodig. Soms laat de huisarts ontlasting onderzoeken als iemand erg ziek is of als de diarree langer dan 2 weken duurt. Voor het aantonen van het virus kunnen PCR-testen worden gebruikt.
Bij ernstige uitdroging kan verwijzing naar het ziekenhuis nodig zijn.
FAQ
Hoe snel krijg je klachten na besmetting met norovirus?
Meestal beginnen de klachten binnen 12 tot 48 uur na besmetting. Soms is dat al na 4 uur of pas na 72 uur.
Hoe lang duurt buikgriep door norovirus?
De klachten duren meestal 1 tot 4 dagen. Vaak gaat het binnen een week vanzelf over. Bij kinderen, ouderen en mensen met een zwakker afweersysteem kan het langer duren.
Is norovirus hetzelfde als griep?
Nee. Buikgriep door dit virus is iets anders dan gewone griep. Griep wordt veroorzaakt door het influenzavirus.
Helpt de griepprik tegen norovirus?
Nee. De griepprik beschermt niet tegen deze vorm van buikgriep.
Hoe lang ben je besmettelijk?
Je kunt anderen besmetten vanaf 1 tot 2 dagen voordat je klachten krijgt, tot 3 dagen nadat je hersteld bent. Het virus kan daarna nog tot 3 weken in de ontlasting aanwezig blijven.
Wat is belangrijker, eten of drinken?
Drinken is het belangrijkst, omdat uitdroging voorkomen moet worden. Lukt eten niet goed, probeer dan vooral voldoende vocht binnen te krijgen, zo nodig in kleine slokjes.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
