Een stekende, zeurende of drukkende plek midden op de borst kan flink schrik aanjagen. Dat is begrijpelijk. Pijn aan het borstbeen kan onschuldig zijn, bijvoorbeeld door spieren of maagzuur, maar soms past het ook bij een probleem van hart of longen. Juist daarom is het belangrijk om te letten op hoe de klacht voelt, hoe lang die duurt en welke signalen erbij komen.
Pijn op de borst komt veel voor. In Nederland ervaart 20 tot 40% van de mensen dit wel eens. Ongeveer 1,5% van alle huisartsbezoeken gaat hierover. Tegelijk is niet elke klacht bij het borstbeen een hartprobleem. Bij ongeveer 15% van pijn op de borst is het hart de oorzaak.
Waar zit de pijn precies?
Met pijn aan het borstbeen wordt meestal pijn of druk bedoeld aan de voorkant van de borstkas, bij het borstbeen. Sommige mensen voelen het heel plaatselijk, anderen ervaren een bredere druk midden op de borst. De klacht kan scherp, stekend, brandend, zeurend of drukkend aanvoelen.
Hoe de pijn voelt, zegt niet altijd meteen genoeg. Daarom kijkt een arts ook naar duur, uitstraling en bijkomende klachten, zoals benauwdheid, misselijkheid of koorts.
Mogelijke oorzaken van sternumpijn
Vaak komt deze klacht door iets in of rond de borstwand, maar ook de slokdarm, maag, het hart of de longen kunnen meespelen.
Een veelvoorkomende oorzaak is spierpijn van de borstspieren. Dat kan een zeurende of stekende pijn geven aan de voorkant van de borstkas. Spierpijn zonder sporten kan ook een rol spelen.
Ook costochondritis of het syndroom van Tietze kan klachten geven. Daarbij is er een ontsteking van het kraakbeen tussen ribben en borstbeen. Het syndroom van Tietze is zeldzaam. Deze pijn kan weken tot maanden aanhouden en later terugkomen.
Maagklachten spelen ook geregeld een rol. Denk aan reflux of gastritis. Dan voelt de pijn soms branderig of drukkend, midden op de borst of achter het borstbeen. Brandend maagzuur kan hierbij een oorzaak zijn.
Stress, angst of een paniekaanval kunnen ook pijn of druk op de borst geven. Dat maakt de klacht niet ingebeeld. Het gevoel kan heel echt en intens zijn. Stressklachten kunnen zich op diverse manieren manifesteren.
Een andere belangrijke oorzaak is hartkramp, ook angina pectoris genoemd. Daarbij ontstaat pijn of druk op de borst door een probleem met de doorbloeding van het hart. De pijn verdwijnt in rust meestal binnen enkele minuten en duurt vaak niet langer dan 15 minuten. Hartkloppingen kunnen ook een aanwijzing zijn voor hartproblemen.
Minder vaak, maar wel belangrijk om te herkennen, zijn longontsteking, longembolie, klaplong, ontsteking van het hartzakje, gordelroos en xifodynie, pijn van het zwaardvormig aanhangsel van het borstbeen.
Klachten die kunnen helpen om het verschil te zien
Soms geeft het patroon van de pijn een aanwijzing.
Bij spierpijn zit de klacht vaak meer in de borstwand. Bij Tietze of costochondritis gaat het om pijn rond het kraakbeen van ribben en borstbeen. Bewegen is daarbij meestal goed en kan vaak geen kwaad.
Bij maagzuur of andere maagklachten speelt voeding soms mee. Vet, pittig of zuur eten kan de klachten uitlokken of verergeren. Buikpijn na eten kan ook een indicatie zijn van maagproblemen.
Bij hartkramp ontstaat de pijn vaak als drukkend gevoel. Rust helpt meestal binnen enkele minuten. Worden de aanvallen vaker, duren ze langer of worden ze pijnlijker, dan is dat een reden om contact op te nemen met de huisarts.
Bij een ontsteking van het hartzakje duurt de pijn meestal een paar dagen.
Let erop dat pijn op de borst niet altijd een hartprobleem betekent. Andersom geldt ook dat hartklachten niet altijd meteen als zodanig worden herkend. Vrouwen denken bij deze klachten minder snel aan het hart, en ook artsen denken daar soms minder snel aan.
Wanneer moet je direct hulp inschakelen?
Bel direct 112 of de huisartsenpost als je een of meer van deze alarmsignalen hebt:
- een zwaar drukkend gevoel op de borst, met zweten of misselijkheid, en de pijn zakt niet weg in rust
- pijn die uitstraalt naar de linkerarm, beide armen, nek, kaak, schouderbladen of maag
- pijn die erger is dan anders, langer dan 5 minuten duurt en niet minder wordt in rust
- moeilijk of snel ademen, extreme moeheid of duizeligheid, vooral op oudere leeftijd
- een hartslag die onregelmatig en heel snel is, ook in rust
- scherpe pijn waarbij ademen moeilijk en pijnlijk is
- klachten die kunnen passen bij instabiele angina pectoris, dus onvoorspelbare pijn, ook in rust, langer dan 20 minuten, waarbij medicatie niet helpt
Bij een hartaanval hebben 3 van de 4 mensen een drukkend gevoel of pijn op de borst. Oudere mensen hebben daarbij vaker juist geen drukkend gevoel. Neem twijfel daarom serieus.
Wanneer de huisarts bellen?
Neem binnen 1 tot 2 dagen contact op met de huisarts in deze situaties:
- druk op of in de borst met koorts
- vaker terugkerende pijn op de borst, zonder duidelijke oorzaak
- klachten waarbij je denkt aan een mogelijke hartoorzaak
- pijn op de borst met benauwdheid, moeheid of onverklaard conditieverlies
- aanvallen van hartkramp die toenemen, langer duren of pijnlijker worden
- twijfel over de oorzaak, zeker als je ook koorts hebt of hoest met slijm
Gaat de pijn snel over en voel je je verder goed, dan kan afwachten soms verantwoord zijn.
Wat kun je zelf doen?
De eerste stap is vaak simpel. Ga rustig zitten of liggen en probeer langzaam en diep te ademen. Dat helpt om beter te voelen wat er gebeurt en voorkomt extra spanning.
Bij spierpijn kan paracetamol helpen.
Bij Tietze of costochondritis is bewegen meestal goed. Let ook op je houding en probeer je schouders ontspannen te houden. Paracetamol kan gebruikt worden. NSAID’s zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac worden soms overwogen, maar alleen na overleg met de huisarts.
Bij maagklachten is het zinvol om op voeding te letten. Vet, pittig en zuur eten kan de klachten verergeren.
Bij hartkramp is rustig gaan zitten belangrijk. De behandeling bestaat verder uit gezond leven en medicijnen. Sommige mensen gebruiken bij een aanval een nitraat onder de tong.
Welke behandeling nodig is, hangt uiteindelijk af van de oorzaak.
Wat doet de huisarts?
De huisarts zal meestal eerst goed uitvragen hoe de pijn voelt, hoe lang die duurt, of er bijkomende klachten zijn en waardoor de pijn erger of minder wordt.
Daarna volgt vaak lichamelijk onderzoek, bijvoorbeeld door op de borstkas te drukken. Bij een vermoeden van Tietze of costochondritis zal de arts ook andere aandoeningen van hart en longen willen uitsluiten.
Denkt de huisarts aan een hartprobleem, dan volgt meestal een verwijzing naar de cardioloog. Daar kan verder onderzoek gedaan worden, zoals onderzoek van het hart met een echo, CT, MRI of isotopenonderzoek.
Wie heeft meer kans op hartgerelateerde borstpijn?
Hartkramp komt vaker voor op hogere leeftijd. Risicofactoren voor angina pectoris zijn mannen ouder dan 45 jaar en vrouwen ouder dan 55 jaar. Vrouwen met hoge bloeddruk of diabetes tijdens de zwangerschap, en vrouwen na de overgang, hebben een verhoogde kans op hartgerelateerde pijn op de borst.
Dat betekent niet dat jongere mensen geen serieuze oorzaak kunnen hebben. Het helpt vooral om klachten in context te plaatsen.
FAQ
Is pijn aan het borstbeen altijd iets met het hart?
Nee. Deze klacht kan ook komen door spierpijn, Tietze of costochondritis, maagzuur, stress of angst. Toch is het hart soms wel de oorzaak. Laat klachten beoordelen als ze niet passen bij een onschuldige verklaring, terugkomen of samengaan met benauwdheid, misselijkheid of uitstraling.
Hoe voelt sternumpijn bij hartkramp?
Dat is vaak een drukkend gevoel op de borst. De pijn zakt in rust meestal binnen enkele minuten en duurt vaak niet langer dan 15 minuten. Wordt de pijn niet minder in rust, duurt die langer of komt die ook onvoorspelbaar in rust op, dan is snelle beoordeling nodig.
Kan stress pijn midden op de borst geven?
Ja. Stress, angst en een paniekaanval kunnen pijn of druk op de borst geven. Die klacht is echt en kan heftig zijn. Omdat de klachten kunnen lijken op andere oorzaken, is het belangrijk om ook op andere signalen te letten.
Wat helpt bij pijn aan het borstbeen door spieren of Tietze?
Rustig ademhalen en een ontspannen houding kunnen helpen. Bij spierpijn kan paracetamol gebruikt worden. Bij Tietze is bewegen meestal goed. Let ook op ontspannen schouders. Soms worden NSAID’s overwogen na overleg met de huisarts.
Wanneer moet ik met borstbeenpijn direct 112 bellen?
Bel direct 112 bij een zwaar drukkend gevoel op de borst, zweten, misselijkheid, pijn die niet zakt in rust, uitstraling naar arm, nek, kaak, schouderbladen of maag, of bij benauwdheid, extreme moeheid, duizeligheid of een heel snelle onregelmatige hartslag in rust.
Kan maagzuur pijn achter het borstbeen geven?
Ja. Reflux en gastritis kunnen pijn of een branderig gevoel achter het borstbeen geven. Voeding kan daarbij een rol spelen. Vet, pittig en zuur eten kan klachten verergeren.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
