Een stekende pijn onder je ribben, een zeurend gevoel links in de onderbuik, of kramp in je zij die ineens opkomt, het kan flink onrust geven. Pijn in de linkerzij kan namelijk op verschillende plekken zitten en meerdere oorzaken hebben. De precieze plaats, de soort pijn en klachten eromheen geven vaak meer richting.
Waar kan pijn in de linkerzij vandaan komen?
Deze klacht is een verzamelnaam. Sommige mensen bedoelen met pijn in de linkerzij vooral de flank, anderen voelen het meer in de buik, linksboven of juist linksonder.
Grofweg kijken artsen vaak naar de plek van de pijn.
Bij pijn linksboven in de buik kan het onder meer gaan om maagklachten, problemen met de milt, de linker nier of darmklachten zoals het prikkelbare darmsyndroom, ook wel PDS.
Bij pijn linksonder in de buik passen vaker darmproblemen, zoals diverticulitis of PDS. Ook nierstenen of een nierinfectie aan de linkerkant kunnen daar pijn geven. Bij vrouwen kunnen daarnaast klachten van eierstok of baarmoeder meespelen.
Soms komt de pijn door iets anders dan de buik zelf. Denk aan spierpijn, een houding die klachten geeft, gordelroos, longproblemen of uitstralende pijn bij hartproblemen.
Pijn linksboven in de buik, wat kan er spelen?
Pijn linksboven in de buik kan verschillende oorzaken hebben.
Maagklachten komen vaak voor. Daarbij kun je denken aan irritatie van het maagslijmvlies of een maagzweer. Zulke klachten kunnen vanzelf overgaan, maar kunnen wel duidelijk voelbaar zijn, zeker na het eten of bij liggen.
Ook de milt ligt linksboven in de buik. Problemen met dit orgaan kunnen een drukkend of pijnlijk gevoel geven. Langere tijd pijn of druk linksboven in de buik is een reden om contact op te nemen met de huisarts. Dat geldt ook als je snel blauwe plekken krijgt, vaak moe bent of koorts hebt zonder duidelijke oorzaak.
Verder kan de linker nier pijn geven. Nierstenen veroorzaken vaak pijn in golven. Een steen wordt soms binnen uren of dagen vanzelf uitgeplast. Een nierinfectie kan ook pijn geven in de zij of buik.
Daarnaast kunnen darmklachten zoals PDS linksboven gevoeld worden. PDS komt voor bij 5 tot 10% van de Nederlanders. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. PDS is niet gevaarlijk en geeft geen verhoogde kans op darmkanker.
Pijn linksonder in de buik, wat zijn veelvoorkomende oorzaken?
Bij pijn linksonder in de buik denken veel artsen eerst aan de darmen. Divertikels komen veel voor, vooral op latere leeftijd. Als zo’n uitstulping in de darmwand ontstoken raakt, heet dat diverticulitis. Deze klacht kan vanzelf overgaan.
PDS kan ook linksonder pijn geven. Daarbij reageren de darmen gevoeliger op prikkels. Bij meer dan 60% van de mensen met PDS zijn de zenuwen extra gevoelig. De pijn kan samengaan met een ander ontlastingspatroon, zoals vaker of minder vaak poepen, of dunnere of hardere ontlasting.
Ook nierstenen of een nierinfectie kunnen lager in de buik of in de flank gevoeld worden. Bij vrouwen kunnen daarnaast klachten van eierstok of baarmoeder een rol spelen.
Minder voor de hand liggende oorzaken
Niet elke pijn aan de linkerkant komt uit maag, darm of nier.
Een ontsteking van de alvleesklier kan buikpijn geven. Daarbij is weinig zelf te doen en is het verstandig om de huisarts te bellen. Bij herhaalde aanvallen is stoppen met alcohol belangrijk.
Gordelroos kan beginnen met pijn, een branderig gevoel of gevoeligheid aan een kant van het lichaam. Daarna kunnen blaasjes ontstaan. Die drogen meestal na 7 tot 10 dagen op, maar de pijn kan langer blijven bestaan door zenuwpijn.
Ook een longontsteking of pleuritis kan pijn aan de zijkant of bovenkant van de buik geven. En soms straalt pijn van het hart uit naar links, bijvoorbeeld richting arm of kaak.
Tot slot is er nog een heel gewone verklaring: spierpijn of een houdingsgerelateerde klacht. Pijn in de zij verdwijnt dan vaak vanzelf.
Wanneer direct hulp inschakelen?
Sommige signalen vragen om snelle beoordeling.
Bel direct 112 of de huisartsenpost als:
– de pijn acuut hevig is en niet verbetert of toeneemt
– de pijn zo erg is dat die niet vol te houden is
– je koorts hebt van 38 graden of hoger met flankpijn of buikpijn
– er bloed bij de ontlasting of urine zit
– je zwarte, plakkerige ontlasting hebt
– je bloed overgeeft of blijft overgeven
– je je suf voelt of flauwvalt
– de pijn ontstond na een val of klap, dit kan passen bij letsel van de milt
– je buik opzet of sterk drukgevoelig is
– de pijn erger wordt bij bewegen, aanraken, loslaten van de buik, hoesten of lachen
– je niet meer kunt plassen
– de pijn uitstraalt naar arm of kaak
– je blaasjes van gordelroos in het gezicht hebt
– je geen milt meer hebt en koorts krijgt
Wanneer naar de huisarts?
Maak binnen 1 tot 2 dagen een afspraak als:
– de pijn aanhoudt en niet weggaat
– de pijn langzaam erger wordt
– je je zorgen maakt over de klacht
– je anders poept dan je gewend bent
– je zonder duidelijke reden afvalt
– je pijn hebt bij het plassen
– je langere tijd pijn of druk linksboven in de buik hebt
– je snel blauwe plekken krijgt of vaak moe bent
– je koorts hebt zonder duidelijke oorzaak
– je denkt aan gordelroos
Wanneer kun je het even aankijken?
Milde, kortdurende pijn zonder alarmsymptomen kun je soms even afwachten. Dat geldt ook als er een duidelijke, bekende oorzaak lijkt te zijn, zoals spierpijn of gas.
Bij diverticulitis kan de klacht vanzelf overgaan. Gordelroos op armen, benen of het bovenlichaam trekt vaak ook vanzelf bij. Nierstenen kunnen aanwezig zijn zonder klachten. Zodra de pijn toeneemt, aanhoudt of je er ongerust over bent, is contact met de huisarts verstandig.
Wat kun je zelf doen?
Wat helpt, hangt af van de oorzaak.
In het algemeen is rust nemen vaak zinvol. Bij nierstenen is veel drinken belangrijk, ongeveer 2 tot 3 liter water per dag. Regelmatig bewegen kan ook helpen. Sommige mensen letten op hun urine met een zeefje.
Bij maagklachten kunnen kleine aanpassingen verschil maken. Een extra kussen in bed kan prettig zijn. Ook afvallen bij overgewicht, stoppen met roken en het vermijden van vet of pittig eten, alcohol, frisdrank, ui, chocola, pepermunt en zuur fruit kunnen helpen.
Bij PDS draait zelfzorg vaak om gezond eten, genoeg vezels, meer bewegen, ontspannen en stress beheersen.
Bij diverticulitis helpt extra rust vaak goed. Eet en drink wat prettig voelt. Bij verstopping kan een vezelrijk voedingspatroon helpen.
Bij gordelroos is het verstandig om blaasjes zo min mogelijk aan te raken. Handen wassen is belangrijk. Douchen of in bad gaan mag. Een wondgaas kan de huid beschermen.
Paracetamol wordt genoemd bij onder meer diverticulitis en nierstenen. Ibuprofen wordt ook genoemd bij nierstenen, maar daar is voorzichtigheid bij nodig als je ook maagklachten hebt.
Wat kan de huisarts doen?
De huisarts begint meestal met vragen over de plek van de pijn, hoe lang je er last van hebt en welke klachten erbij zijn. Daarna volgt vaak lichamelijk onderzoek, zoals voelen aan de buik en het meten van de temperatuur.
Afhankelijk van wat de arts vermoedt, kan urineonderzoek gedaan worden, bijvoorbeeld bij een verdenking op nierstenen of een blaasontsteking. Bloedonderzoek kan helpen om te kijken naar ontstekingswaarden of naar de milt of alvleesklier.
Soms is aanvullend beeldvormend onderzoek nodig, zoals een echo, CT-scan of röntgenfoto. Bij darmklachten kan een kijkonderzoek van de darm volgen. Ook kan de huisarts verwijzen naar een specialist, zoals een MDL-arts, uroloog of gynaecoloog.
Veelgestelde vragen
Is pijn in de linkerzij altijd iets ernstigs?
Nee. Deze klacht verdwijnt vaak vanzelf, bijvoorbeeld bij spierverkramping of een houding die klachten geeft. Toch is het goed om alert te zijn op alarmsymptomen, zoals hevige pijn, koorts, bloedverlies of flauwvallen.
Wat is het verschil tussen pijn linksboven in de buik en pijn linksonder in de buik?
Pijn linksboven in de buik past vaker bij maagklachten, miltproblemen, nierklachten of PDS. Pijn linksonder in de buik past vaker bij darmproblemen zoals diverticulitis of PDS, maar ook nierstenen of klachten van eierstok of baarmoeder kunnen daar pijn geven.
Kan een niersteen pijn links geven?
Ja. Een niersteen in de linker nier kan pijn geven in de linkerzij, flank of buik. Die pijn komt vaak in golven. Een niersteen wordt soms binnen uren of dagen vanzelf uitgeplast.
Kan PDS pijn aan de linkerkant van de buik geven?
Ja. PDS kan zowel linksboven als linksonder in de buik gevoeld worden. Het komt voor bij 5 tot 10% van de Nederlanders en is niet gevaarlijk. Wel kunnen de klachten vervelend en terugkerend zijn.
Wanneer is pijn in de linkerzij reden voor spoed?
Dat is zo bij acute hevige pijn die niet afneemt, pijn na een val of klap, koorts met buikpijn of flankpijn, bloed bij urine of ontlasting, zwarte plakkerige ontlasting, bloed overgeven, niet meer kunnen plassen, sufheid of flauwvallen, en pijn met uitstraling naar arm of kaak.
Kan gordelroos beginnen als pijn in de linkerzij?
Ja. Gordelroos kan eerst pijn of een branderig gevoel geven aan een kant van het lichaam. Daarna ontstaan vaak blaasjes. Zitten die blaasjes in het gezicht, neem dan direct contact op.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
