Een zeurende plek laag in je rug, een stekende pijn in je heup of lies, of klachten die doorlopen naar je been, het komt vaak voor. Pijn in heup en onderrug kan verschillende oorzaken hebben. Soms ligt de klacht vooral in de onderrug, soms in de heup, en soms is het lastig om precies aan te wijzen waar het begint.
Bij onderrugklachten gaat het om pijn tussen de onderste ribben en de bilplooien. Heupklachten zitten vaak aan de zijkant van de heup of in de lies. Die pijn kan uitstralen. In veel gevallen is er geen specifieke oorzaak aan te wijzen, zeker bij lage rugpijn.
Waar kunnen deze klachten vandaan komen?
De meest voorkomende oorzaak van lage rugpijn is aspecifieke lage rugpijn. Dat betekent dat er wel pijn is, maar dat er geen duidelijke, specifieke afwijking wordt gevonden. Dit speelt bij het grootste deel van de mensen met lage rugklachten.
Daarnaast kunnen pijn in heup en onderrug passen bij overbelasting. Denk aan lang zitten, een ongunstige houding of steeds dezelfde bewegingen. Ook artrose van de heup of rug kan een rol spelen. Bij pijn aan de buitenkant van de heup is een slijmbeursontsteking, ook wel bursitis trochanterica genoemd, een bekende oorzaak. En bij een hernia kan pijn vanuit de rug uitstralen naar de heup of het been.
Er zijn ook minder vaak voorkomende oorzaken die wel belangrijk zijn om te herkennen, zoals een wervelfractuur, axiale spondyloartritis, bekkeninstabiliteit tijdens de zwangerschap, SI-gewrichtsdysfunctie, maligniteit en bij kinderen coxitis fugax.
Hoe vaak komt lage rugpijn voor?
Rugklachten zijn heel gewoon. Een groot deel van de mensen krijgt er ooit mee te maken. Van de volwassenen bezoekt jaarlijks een deel de huisarts vanwege lage rugpijn. Ook zijn nek- en rugklachten bij veel mensen bekend in de huisartsenpraktijk.
Lage rugpijn komt vaker voor naarmate mensen ouder worden, met de hoogste prevalentie tussen 40 en 80 jaar. Vrouwen hebben er vaker last van dan mannen.
Hoe voelt pijn in heup en onderrug?
De klachten kunnen heel verschillend zijn. Soms is het een zeurende pijn die vooral opkomt na lang zitten of staan. Soms voel je stijfheid bij opstaan of bij het draaien en buigen. De pijn kan in de onderrug zitten, in de lies, aan de zijkant van de heup of uitstralen naar bil en been.
Bij een heupklacht kan liggen op de pijnlijke kant vervelend zijn. Bij rugklachten kunnen tillen, bukken of lang autorijden de klachten verergeren. Niet iedereen ervaart dezelfde combinatie.
Hoe verloopt het meestal?
Bij lage rugpijn gaat het vaak vanzelf beter. Veel mensen merken dat de pijn na ongeveer een maand afneemt. Acute lage rugpijn verdwijnt vaak binnen 12 weken. Tegelijk houdt meer dan 40% van de mensen langer dan 12 weken klachten.
Bij kinderen met coxitis fugax duurt de klacht meestal enkele dagen, met herstel na ongeveer 10 dagen.
Risicofactoren die een rol kunnen spelen
Sommige omstandigheden maken rugklachten waarschijnlijker. Voor lage rugpijn gaat het onder meer om obesitas, psychosociale stress, zwaar werk, lang autorijden, veel tillen en vaak draaien of buigen met de romp.
Er zijn ook factoren die samenhangen met een langduriger beloop. Voorbeelden zijn angst om te bewegen door pijn, veel ongerustheid over de klacht, een passieve manier van omgaan met pijn, depressie, stress en roken.
Bij heuppijn door een trochantair pijnsyndroom gaat het vaker om vrouwen tussen 45 en 65 jaar.
Wanneer moet je direct hulp inschakelen?
Bel direct 112 of de huisartsenpost als je naast pijn in je onderrug of heup ook een of meer van deze klachten hebt:
- krachtverlies of gevoelsverlies in een of beide benen
- een doof gevoel rond billen, anus of binnenkant van de bovenbenen
- hevige uitstralende zenuwpijn
- urine niet kunnen ophouden of juist niet kunnen plassen
- ontlasting niet kunnen ophouden
- toenemende pijn of uitval na een recente rugingreep
- plotselinge, zeer hevige buik- of rugpijn, flauwvallen of een ziek gevoel
- bij kinderen met heupklachten, koorts of andere tekenen van infectie
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Neem binnen 1 tot 2 dagen contact op met de huisarts als de pijn in je onderrug langer dan een maand duurt, niet minder wordt of je dagelijkse activiteiten belemmert.
Maak ook een afspraak als je rugpijn hebt en merkt dat je kleiner of krommer bent geworden. Dat kan passen bij een ingezakte wervel.
Bij heupklachten is het verstandig contact op te nemen als de pijn niet minder wordt of juist toeneemt.
Wat kun je zelf doen?
Vaak helpt het om in beweging te blijven. Wissel zitten, lopen en staan af en probeer niet te lang in dezelfde houding te blijven. Dat geldt zowel bij rugklachten als bij pijn rond de heup.
Bij lage rugpijn kunnen oefeningen helpen om de rug soepeler en sterker te maken. Ook praktische aanpassingen bij zitten, tillen en liggen kunnen verschil maken. Sommige mensen vinden het prettig om de rug warm te houden.
Bij heupklachten helpt het om niet op de pijnlijke kant te liggen. Stevige schoenen met demping kunnen prettig zijn. Bij overgewicht kan afvallen helpen.
Een belangrijke misvatting is dat lang in bed liggen goed zou zijn voor de rug. Dat is juist nadelig. Ook is fysiotherapie niet altijd meteen nodig bij kortdurende rugpijn.
Welke behandeling wordt vaak ingezet?
Bij aspecifieke lage rugpijn ligt de nadruk meestal op voorlichting, blijven bewegen en het oppakken van dagelijkse activiteiten, ook werk als dat lukt. Oefentherapie kan onderdeel zijn van de aanpak.
Bij pijn aan de zijkant van de heup, zoals bij een trochantair pijnsyndroom, kan fysiotherapie helpen. Oefeningen voor de heupspieren, aandacht voor houding en goed schoeisel kunnen daarbij passen.
Vrij verkrijgbare pijnstillers die vaak worden genoemd zijn paracetamol en, als dat onvoldoende helpt, kortdurend een NSAID zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac. Overleg bij twijfel met je huisarts of apotheker, want deze middelen zijn niet voor iedereen geschikt.
Wat doet de huisarts meestal?
De huisarts zal vaak eerst goed uitvragen waar de pijn zit, hoe lang de klachten bestaan en waardoor ze erger of minder worden. Daarna kijkt de huisarts meestal naar hoe je beweegt, hoe je houding is en wat je been doet. Bij heupklachten kan de huisarts de heup bewegen en de lies onderzoeken.
Bij aspecifieke rugpijn is meestal geen röntgenfoto of scan nodig. Als er een vermoeden is van een wervelfractuur, kan beeldvorming wel nodig zijn.
Soms volgt een verwijzing naar fysiotherapie, bijvoorbeeld als klachten langer aanhouden of als er angst is om te bewegen. Bij een vermoeden van een lichamelijke oorzaak die verder onderzocht of behandeld kan worden, kan verwijzing naar een medisch specialist nodig zijn.
Veelgestelde vragen
Kan pijn in de heup uit de onderrug komen?
Ja, dat kan. Een klacht in de onderrug kan uitstralen naar de heup of het been, bijvoorbeeld bij een hernia. Andersom kan pijn rond de heup ook zo voelen dat het lijkt alsof de rug de oorzaak is.
Is een scan nodig bij pijn in heup en onderrug?
Meestal niet, zeker niet bij aspecifieke lage rugpijn. Een scan of röntgenfoto is vaak niet nodig. Bij een vermoeden van een wervelfractuur kan beeldvorming wel nodig zijn.
Moet ik rust houden of juist bewegen?
Blijven bewegen is meestal verstandig. Wissel houdingen af en voorkom dat je lang stilzit of lang in bed blijft liggen. Langdurige bedrust is ongunstig voor de rug.
Wanneer is fysiotherapie zinvol?
Fysiotherapie kan helpen als klachten langer aanhouden. Ook bij pijn aan de buitenkant van de heup kunnen oefeningen en begeleiding nuttig zijn. Bij kortdurende rugpijn is fysiotherapie niet altijd direct nodig.
Wanneer moet ik met heup- of rugpijn naar de huisarts?
Neem contact op als rugpijn langer dan een maand duurt, niet afneemt of je dagelijkse leven belemmert. Doe dat ook als je kleiner of krommer bent geworden, of als heupklachten toenemen of niet minder worden.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
