Een stekende pijn onder je ribben, druk op de borst of een zeurend gevoel dat erger wordt bij ademen, het kan je flink ongerust maken. Middenrifpijn kan op verschillende manieren voelen. Soms komt het plotseling op, soms sluipt het erin en blijft het langer hangen.
Waar zit het middenrif precies?
Het middenrif is een spier die de borstkas van de buik scheidt en belangrijk is voor de ademhaling. Pijn in deze spier wordt ook wel diafragmapijn genoemd. Omdat het middenrif vlak bij de borst, maag, ribben en bovenbuik ligt, is het niet altijd makkelijk om precies aan te wijzen waar de klacht vandaan komt.
De pijn kan langzaam ontstaan of juist ineens beginnen. Hoe lang het duurt, verschilt per oorzaak. Bij stress en spanning kunnen klachten bijvoorbeeld langer aanhouden.
Waar kan middenrifpijn vandaan komen?
De oorzaak is vaak niet direct duidelijk. Toch zijn er een aantal verklaringen die geregeld voorkomen.
Overbelasting is een bekende aanleiding. Denk aan zwaar tillen, een verkeerde beweging of intensief sporten. De spier kan dan geïrriteerd raken, wat een pijnlijk of trekkend gevoel geeft.
Stress en spanning spelen ook vaak mee. Als je oppervlakkig ademt of langdurig gespannen bent, kan dat klachten rond het middenrif uitlokken of in stand houden. Maagklachten ontstaan niet door angst, somberheid of stress, maar spanning kan bestaande klachten wel verergeren.
Ook maagproblemen kunnen een rol spelen. Brandend maagzuur en een maagzweer kunnen pijn geven in het gebied rond het middenrif. Soms voelt dat als een brandend, drukkend of zeurend gevoel achter het borstbeen of in de bovenbuik.
Een andere mogelijke oorzaak is een middenrifbreuk, ook wel hiatus hernia genoemd. Daarbij schuift een deel van de maag via de opening in het middenrif omhoog. Dat komt vaker voor op latere leeftijd. Van de mensen ouder dan 60 jaar heeft ongeveer 40% een middenrifbreuk, vaak zonder klachten.
Minder voor de hand liggende oorzaken
Soms zit de verklaring in iets anders dan de spier zelf. Klachten kunnen ook samenhangen met littekens of verklevingen na een operatie. Een verkeerde houding kan het gebied extra belasten. Verder kunnen galstenen die vastzitten in de galgang pijn geven in de bovenbuik en omgeving.
Ook obstipatie in combinatie met bekkenbodemproblemen wordt genoemd als mogelijke oorzaak. Daarnaast kunnen non-alcoholische leververvetting en problemen met de wervelkolom of ribben bijdragen aan pijn in dit gebied.
Risicofactoren die kunnen meespelen
Bij een middenrifbreuk zijn er een paar factoren die de kans vergroten. Overgewicht, chronisch hoesten, zwaar lichamelijk werk en zwangerschap worden daarbij genoemd.
Roken kan maagklachten prikkelen en het herstel vertragen.
Wanneer moet je direct hulp inschakelen?
Sommige klachten vragen om snelle beoordeling.
Bel direct 112 of de huisartsenpost als:
– je pijn op de borst hebt en de klachten blijven als je rustig zit
– je een drukkend gevoel op de borst hebt, bij twijfel moet een arts meekijken
– je bloed braakt of zwarte, teerachtige ontlasting hebt
– je aanhoudend moet braken
– je hevige buikpijn hebt die erger wordt door beweging of vervoer, of als daar koorts bij komt
– je na bariatrische chirurgie acute hevige pijn hebt, met snelle hartslag, koorts of continu braken
– je een harde, gespannen buik hebt of pijn die toeneemt als iemand de buik loslaat
Neem ook snel contact op met een arts bij aanhoudende pijn achter het borstbeen zonder duidelijke verklaring, ongewild gewichtsverlies of klachten die langer dan een paar dagen blijven bestaan.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Blijven de klachten ondanks zelfzorg aanhouden, neem dan binnen 1 tot 2 dagen contact op met je huisarts. Dat geldt ook bij pijn op de borst.
De huisarts kijkt naar je klachten en doet lichamelijk onderzoek. Bij brandend maagzuur wordt de diagnose vaak op basis daarvan gesteld. Soms is aanvullend onderzoek nodig, zoals een test op Helicobacter pylori, een kijkonderzoek van de maag, een proefbehandeling met maagzuurremmers, een echo bij een mogelijke galsteen of een slikfoto bij een mogelijke middenrifbreuk. Bij alarmsymptomen overlegt de huisarts direct met een specialist.
Wat kun je zelf doen bij middenrifpijn?
Wat helpt, hangt af van de vermoedelijke oorzaak.
Bij spanning of stress kunnen diepe ademhalingsoefeningen helpen. Daarmee geef je het middenrif meer ruimte om rustig te bewegen.
Bij kramp is voldoende water drinken een eenvoudige stap die kan helpen.
Lijken maagklachten mee te spelen, dan kun je meerdere dingen proberen. Vermijd vet eten of frisdrank. Leg ‘s nachts een extra kussen onder je hoofd, of zorg dat je bovenlichaam wat hoger ligt. Afvallen kan helpen als overgewicht meespeelt. Stoppen met roken is ook zinvol, omdat roken de maag prikkelt.
Een maagzuurbinder zonder recept is een mogelijkheid bij maagklachten, bijvoorbeeld algeldraat met magnesiumhydroxide. Heb je daarnaast een pijnstiller nodig, kies dan liever paracetamol. Pijnstillers zoals ibuprofen en naproxen kun je beter vermijden, omdat die maagklachten kunnen verergeren.
Bij een middenrifbreuk of obstipatie zijn gezond en vezelrijk eten, voldoende drinken en regelmatig bewegen logische stappen.
Bij langdurige pijnklachten wordt over het algemeen terughoudend omgegaan met medicijnen, omdat het effect beperkt kan zijn en bijwerkingen kunnen optreden.
Waarom de plek van de pijn soms verwarrend is
Pijn rond het middenrif voelt lang niet altijd als een duidelijke spierpijn. Het kan ook aanvoelen als pijn op de borst, last achter het borstbeen of een klacht in de bovenbuik. Daardoor is het verleidelijk om zelf te denken aan een spier, de maag of juist de ribben. Toch hoeft dat niet te kloppen.
Zeker als de pijn nieuw is, terugkomt of samengaat met andere klachten, is het verstandig om niet te lang zelf te blijven zoeken naar een verklaring.
Veelgestelde vragen
Kan stress middenrifpijn veroorzaken?
Stress en spanning kunnen klachten rond het middenrif uitlokken of verergeren, vooral als je oppervlakkig ademt. Maagklachten ontstaan niet door stress, maar spanning kan ze wel erger maken.
Is diafragmapijn hetzelfde als maagpijn?
Niet altijd. Pijn in dit gebied kan passen bij overbelasting, spanning, maagklachten of een middenrifbreuk. Omdat de plek dicht bij elkaar ligt, is het verschil niet altijd goed zelf te voelen.
Wat kun je zelf doen bij pijn rond het middenrif?
Dat hangt af van de oorzaak. Diep ademhalen kan helpen bij spanning. Bij maagklachten kun je vet eten en frisdrank vermijden, je bovenlichaam hoger leggen, stoppen met roken en zo nodig een maagzuurbinder proberen. Paracetamol heeft de voorkeur boven ibuprofen of naproxen.
Wanneer is middenrifpijn reden om de huisarts te bellen?
Neem contact op als de klachten ondanks zelfzorg blijven aanhouden of als je pijn op de borst hebt. Bij ernstige klachten, bloedbraken, aanhoudend braken of een drukkend gevoel op de borst is snelle beoordeling nodig.
Kan een middenrifbreuk pijn geven?
Ja, een middenrifbreuk kan klachten geven in het gebied van het middenrif, borstbeen of de bovenbuik. Niet iedereen met zo’n breuk merkt er iets van.
Hoe onderzoekt de huisarts deze klacht?
De huisarts begint meestal met vragen en lichamelijk onderzoek. Soms volgt aanvullend onderzoek, zoals een test op Helicobacter pylori, een gastroscopie, een echo of een slikfoto.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
