Een huid die trekt na het douchen, schilfert op je benen of blijft jeuken zonder duidelijke reden, dat kan flink irritant zijn. Soms gaat het om een droge huid. Soms passen de klachten meer bij eczeem. Die twee lijken op elkaar en kunnen ook samen voorkomen. Juist daarom helpt het om de huid rustig en eenvoudig te verzorgen, zonder extra prikkels.
Wanneer gaat het om een droge huid of eczeem?
Een droge huid is vaak ruw, jeukend en schilferend. Soms ontstaan er ook kleine barstjes. Dat komt doordat de hoornlaag te veel vocht verliest.
Eczeem is een ontsteking van de huid. Je ziet dan vaak jeukende, droge plekken met schilfers, bultjes, kloofjes of korstjes. Klachten kunnen in periodes opvlammen en daarna weer rustiger worden. Een opvlamming kan dagen tot weken duren. Ook na behandeling kan het terugkomen.
Bij jonge kinderen komt eczeem vaak voor. Constitutioneel eczeem zie je het meest bij kinderen jonger dan 4 jaar, en het begint vaak al op heel jonge leeftijd.
Waardoor raakt de huid sneller geïrriteerd?
Bij een droge huid spelen een paar dingen vaak mee. Koude, droge lucht is een bekende boosdoener, vooral in de winter en bij gebruik van verwarming. Ook vaak of lang douchen en veel zeepgebruik drogen de huid uit. Oudere huid maakt minder talg aan, waardoor droogte sneller ontstaat. Daarnaast kunnen huidaandoeningen zoals eczeem en psoriasis bijdragen.
Bij eczeem is erfelijke aanleg een veelvoorkomende factor. Contact met irriterende stoffen, zoals zeep en schoonmaakmiddelen, kan klachten uitlokken of verergeren. Een droge huid maakt de kans op klachten groter. Stress, vermoeidheid en hormonen kunnen eczeem ook verergeren, maar zijn niet de oorzaak.
Sommige vormen hebben hun eigen patroon. Eczeem op de onderbenen kan samenhangen met vocht in de benen of irritatie door steunkousen. Dit zie je vooral vanaf middelbare leeftijd. Hypostatisch eczeem komt vooral voor bij vrouwen van middelbare leeftijd en ouder. Seborroisch eczeem hangt samen met een overproductie van talg en de gist Malassezia. Blaasjeseczeem zit vaak op handen of voeten.
Waarom goed wassen soms juist averechts werkt
Veel mensen denken dat water en zeep de huid extra schoon en dus ook beter gehydrateerd maken. Bij een droge huid werkt het vaak anders. Veel water en zeep kunnen de huid juist verder uitdrogen.
Dat merk je soms meteen. Na een lange warme douche voelt de huid strak aan. Daarna ontstaan sneller schilfers of jeuk. Bij een gevoelige huid kan dat genoeg zijn om klachten in stand te houden.
Ook bij eczeem kan te veel wassen of veel gebruik van douchegel en shampoo de huid extra prikkelen.
Zo verzorg je de huid zonder extra irritatie
De basis is simpel: houd de huid vet, beperk prikkels en wees zacht in de verzorging.
Smeer vaak een basiszalf. Dat is de eerste stap bij zowel een droge huid als eczeem. Voorbeelden van basiszalven zijn cetomacrogol-crème of -zalf, lanette-crème of -zalf, vaseline-lanette-crème, witte vaseline en koelzalf.
Douche kort, het liefst 5 tot 10 minuten, en gebruik lauw water. Hoe langer en warmer je doucht, hoe sneller de huid uitdroogt.
Gebruik weinig of geen zeep, douchegel of shampoo op de plekken die snel droog of geïrriteerd raken. Dep de huid na het wassen droog in plaats van te wrijven.
Probeer niet te krabben, ook al is dat lastig bij jeuk. Korte nagels kunnen helpen om de huid minder te beschadigen.
Kleding maakt ook verschil. Katoen, zijde en bamboe voelen vaak prettiger aan dan stugge of strakke stoffen. Wijde kleding geeft minder wrijving.
Let ook op wat er met je was mee op de huid komt. Geurloos waspoeder en geen wasverzachter kunnen helpen om irritatie te beperken.
Verder kan het helpen om voldoende water te drinken, de luchtvochtigheid in huis op peil te houden en de huid te beschermen tegen kou en zon.
Als de klachten passen bij eczeem
Bij milde klachten kun je vaak beginnen met zelfzorg en een basiszalf. Dat is ook belangrijk als je later een medicijnzalf krijgt.
Als het eczeem erger is, kan de huisarts een medicijnzalf met corticosteroïden voorschrijven. Daarbij blijf je de basiszalf meestal gewoon gebruiken. Die twee vullen elkaar aan.
De huisarts beoordeelt eczeem meestal op basis van hoe de huid eruitziet. Bloedonderzoek of huidtesten zijn daarvoor meestal niet nodig. Als een medicijnzalf niet genoeg helpt, kan de huisarts verwijzen naar een huidarts. Die kan sterkere zalf, lichttherapie of behandeling met pillen of prikken overwegen.
Wanneer je de huisarts moet bellen
Bij een droge huid is het verstandig contact op te nemen met de huisarts als de klachten niet minder worden of juist erger worden, ondanks goede zelfzorg.
Bij eczeem is het goed om de huisarts te bellen als de plekken niet minder worden of erger worden, als je veel jeuk hebt, of als er gele korsten of natte plekken ontstaan. Ook pijnlijke blaasjes op de huid zijn een reden om contact op te nemen.
Gaat het om contacteczeem dat opeens terugkomt of erger wordt, of is het na 6 weken niet minder, dan is het ook verstandig om de huisarts te laten meekijken.
Bel direct de huisartsenpost als je snel toenemende roodheid, zwelling, hevige pijn, koorts of je je ziek voelt bij huidklachten. Bel 112 bij een acute benauwdheid, flauwvallen of een ernstige allergische reactie.
Wat vaak verkeerd wordt begrepen
Eczeem is niet hetzelfde als een allergie. De afweer in de huid is te actief, maar dat maakt eczeem nog geen allergie.
Stress is ook niet de oorzaak van eczeem. Het kan de klachten wel verergeren.
En wassen met water en zeep maakt een droge huid niet vochtiger. Vaak gebeurt juist het tegenovergestelde.
FAQ
Wat helpt het beste bij een droge huid?
Vaak smeren met een basiszalf is de eerste stap. Daarnaast helpt het om kort en lauw te douchen, weinig of geen zeep te gebruiken en de huid droog te deppen.
Welke zalf kun je gebruiken bij eczeem of een droge huid?
Veelgebruikte basiszalven zijn cetomacrogol-crème of -zalf, lanette-crème of -zalf, vaseline-lanette-crème, witte vaseline en koelzalf.
Is eczeem hetzelfde als een allergie?
Nee. Eczeem is geen allergie. De afweer is te actief, maar dat is iets anders dan een allergische reactie.
Mag je douchen als je eczeem hebt?
Dat kan, maar houd het kort, 5 tot 10 minuten, en gebruik lauw water. Veel of lang douchen en veel zeep kunnen de huid extra uitdrogen en irriteren.
Wanneer moet je met eczeem naar de huisarts?
Neem contact op als de klachten niet minder worden of erger worden, als je veel jeuk hebt, bij gele korsten of natte plekken, en bij pijnlijke blaasjes op de huid.
Kan stress eczeem veroorzaken?
Stress is niet de oorzaak, maar het kan de klachten wel verergeren.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
