Je merkt het vaak op een ongemakkelijk moment. Een beetje helderrood bloed bij het afvegen, jeuk of een branderig gevoel rond de anus, of het gevoel dat er iets naar buiten komt bij de ontlasting. Dat kan passen bij aambeien. Ze zijn meestal onschuldig, maar kunnen wel flink vervelend zijn in het dagelijks leven.
Aambeien komen vaak voor, vooral bij mensen boven de 50 jaar. De klachten kunnen wisselen. Soms gaat het vooral om jeuk of irritatie, soms om pijn bij ontlasting, en soms voel je echt een bultje of druk rond de anus.
Wat aambeien zijn
Aambeien zijn uitgezakte zwellichamen of aders bij de anus. Ze kunnen inwendig zitten, dus binnen in de anus, of uitwendig, waarbij ze naar buiten komen.
Hoewel ze meestal onschuldig zijn, kunnen ze veel ongemak geven. Zeker als zitten, afvegen of naar het toilet gaan pijnlijk of lastig wordt.
Klachten herkennen
De klachten van aambeien kunnen op verschillende manieren merkbaar zijn. Helderrood bloed bij de ontlasting of op het toiletpapier is een bekende klacht. Ook jeuk, pijn en een branderig gevoel rond de anus komen voor.
Sommige mensen voelen een bult of knobbeltje bij de anus. Dat past vooral bij uitwendige aambeien. Je kunt ook een drukkend of pijnlijk gevoel hebben, alsof er iets uit de anus komt. Verder kunnen er slijmresten bij de ontlasting zitten en kan afvegen moeilijker gaan.
Pijn is niet altijd het belangrijkste kenmerk. Als aambeien wel veel pijn doen, komt dat meestal door een bloedstolsel.
Bij bloedverlies is het belangrijk om een arts te raadplegen.
Hoe aambeien kunnen ontstaan
Aambeien hangen samen met verhoogde druk op de aders boven de anus. Die druk kan om verschillende redenen oplopen.
Hard persen bij de ontlasting is een bekende oorzaak. Dat gebeurt sneller als de ontlasting hard is. Harde ontlasting kan weer samenhangen met te weinig vezels, te weinig drinken of te weinig beweging. Ook het ophouden van ontlasting speelt mee. Constipatie kan een rol spelen bij het ontstaan van harde ontlasting.
Daarnaast kan langdurig hoesten extra druk geven. Lang staan of lang op het toilet zitten kan ook bijdragen. Tijdens zwangerschap en bevalling komen aambeien eveneens vaker voor.
Wat helpt bij aambeien in het dagelijks leven
De belangrijkste stap is vaak zorgen voor zachte ontlasting. Dat maakt de gang naar het toilet minder belastend en kan verdere irritatie helpen beperken.
Drink daarom genoeg, meestal 1,5 tot 2 liter water per dag. Eet daarnaast 25 tot 30 gram vezels per dag, bijvoorbeeld via volkoren producten, groente en fruit. Dagelijks bewegen helpt ook.
Probeer naar het toilet te gaan zodra je aandrang voelt. Ontlasting ophouden maakt de ontlasting vaak harder. Blijf ook niet lang persen en ga niet lang op het toilet zitten.
Als een aambei naar buiten is gekomen, kun je die voorzichtig terugduwen.
Verzorging van de huid rond de anus
De huid rond de anus kan snel geïrriteerd raken. Voorzichtig schoonmaken helpt dan vaak meer dan stevig poetsen.
Reinig de anus met lauwwarm water en dep de huid daarna droog. Gebruik liever weinig of geen zeep. Vochtige doekjes kun je beter vermijden.
Krabben maakt de irritatie meestal erger, ook als de jeuk vervelend is. Jeuk zonder uitslag kan ook door andere factoren veroorzaakt worden en is het raadzaam om te onderzoeken.
Een warm bad kan pijn en irritatie verminderen. Ook ijspakketten kunnen helpen om zwelling en pijn te verminderen.
Middelen die soms verlichting geven
Soms geven een zalf of zetpillen verlichting. Middelen met lidocaïne kunnen een verdovend effect hebben. Middelen met zink kunnen helpen bij pijn en jeuk.
Deze middelen nemen de oorzaak niet weg, maar kunnen de klachten wel draaglijker maken in het dagelijks leven.
Dranken en gewoontes om op te letten
Kleine gewoontes maken vaak verschil. Niet uitstellen als je naar het toilet moet. Niet lang blijven zitten. Niet hard persen. Juist die dagelijkse dingen kunnen invloed hebben op hoeveel last je hebt.
Sommige mensen merken dat bepaalde dranken of voeding de klachten verergeren. Kijk daarom vooral wat bij jou effect lijkt te hebben.
Wanneer naar de huisarts
Maak een afspraak met de huisarts als je bloed verliest bij de ontlasting. Dat geldt ook als de klachten aanhouden, als je pijn blijft houden of als het bloedverlies terugkomt.
Laat ook klachten beoordelen als je twijfelt of als je niet goed weet waar het bloed of de pijn vandaan komt.
Bel direct de huisartsenpost of 112 als
- je veel bloed verliest of de bloeding niet stopt
- je duizelig, slap of benauwd wordt
- je plotseling ernstig ziek wordt en direct medische hulp nodig hebt
Veelgestelde vragen
Hoe herken je aambeien?
Aambeien kunnen passen bij helderrood bloed bij de ontlasting of bij het afvegen, jeuk, pijn, een branderig gevoel, slijm bij de ontlasting of een bultje bij de anus.
Wat helpt bij aambeien?
Zachte ontlasting helpt vaak het meest. Genoeg water drinken, vezelrijk eten, dagelijks bewegen, niet persen en niet lang op het toilet zitten zijn belangrijke stappen.
Doen aambeien altijd pijn?
Nee. Pijn kan voorkomen, maar is niet altijd de belangrijkste klacht. Als aambeien veel pijn doen, komt dat meestal door een bloedstolsel.
Mag je een aambei terugduwen?
Een uitgezakte aambei kun je voorzichtig terugduwen.
Hoe maak je de anus het beste schoon bij aambeien?
Met lauwwarm water, daarna droogdeppen. Gebruik weinig of geen zeep en liever geen vochtige doekjes.
Wanneer moet je met bloed bij de ontlasting naar een arts?
Bij bloed bij de ontlasting is het verstandig een arts te raadplegen.
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.
