1. Home
  2. Onderwerpen
  3. Mentale gezondheid
  4. Autist symptomen bij kinderen en volwassenen: hoe herken je kenmerken van autisme?
Autist symptomen bij kinderen en volwassenen: hoe herken je kenmerken van autisme?

Autist symptomen bij kinderen en volwassenen: hoe herken je kenmerken van autisme?

6 min lezen

Een verandering in de planning, een drukke omgeving of moeite om overzicht te houden: zulke situaties kunnen lastig zijn als je autisme hebt. Maar op zichzelf vertellen ze niet of er sprake is van een autismespectrumstoornis. Herkenning begint bij begrijpen wat autisme inhoudt, welke problemen kunnen spelen en wanneer het zinvol is om hulp te vragen.

Misschien maak je je zorgen over de ontwikkeling van je kind. Of herken je als volwassene dat bepaalde situaties je veel moeite kosten. Met die vragen kun je bij de huisarts terecht. Je hoeft zelf nog niet te weten welke verklaring bij je ervaringen past.

Autisme gaat over een andere informatieverwerking

Autisme, ook wel autismespectrumstoornis of ASS genoemd, is een aangeboren ontwikkelingsstoornis. De hersenen verwerken informatie anders. Het is levenslang aanwezig. Behandeling kan helpen om ermee om te gaan, maar geneest autisme niet.

Het woord spectrum is belangrijk. Het betekent niet dat iedereen op dezelfde lijn zit, van een beetje tot heel autistisch. Welke problemen op de voorgrond staan en welke ondersteuning nodig is, kan verschillen.

Ongeveer 1% van de Nederlanders heeft autisme. Het komt zowel bij kinderen als bij volwassenen voor. Dat iemand pas op volwassen leeftijd een diagnose krijgt, betekent dus niet dat het toen pas is ontstaan.

Welke kenmerken kun je herkennen?

Kenmerken kunnen liggen op het gebied van sociale communicatie en contact, herhalende gedragspatronen, sterke interesses en behoefte aan voorspelbaarheid. Ook prikkelverwerking, omgaan met veranderingen, overzicht houden en stress kunnen aandacht vragen.

Deze onderwerpen zijn geen checklist waarmee je zelf een diagnose kunt stellen. Moeite met plannen of behoefte aan rust betekent op zichzelf niet dat je ASS hebt. Bespreek vooral welke situaties lastig zijn en welke gevolgen dat heeft in het dagelijks leven.

Het kan helpen om je ervaringen concreet te maken. Wat gebeurt er als een afspraak verandert? Wanneer worden prikkels moeilijk om mee om te gaan? Op welke momenten lukt plannen minder goed? Zulke voorbeelden geven houvast in een gesprek met de huisarts, zonder dat je er zelf een verklaring aan hoeft te verbinden.

Ook een veelgehoord beeld verdient nuance: autisme betekent niet dat iemand geen fantasie heeft. Er kan juist ook veel fantasie zijn.

Zorgen over autisme bij een kind

Bij kinderen zijn zorgen over de ontwikkeling een reden om contact op te nemen met de huisarts. Daarvoor hoef je niet eerst zeker te weten of het om autisme gaat. Een vermoeden is voldoende om je vragen te bespreken en zo nodig vroeg ondersteuning te krijgen.

Probeer te vertellen wat je opvalt, in plaats van alleen de mogelijke diagnose te noemen. Beschrijf bijvoorbeeld welke veranderingen of drukke situaties lastig zijn en waarbij je kind hulp nodig heeft. Het doel is niet om thuis een oordeel te vormen, maar om duidelijk te maken waar je zorgen zitten.

Maak bij zorgen over de ontwikkeling een afspraak bij de huisartsenpraktijk. De huisarts heeft een signalerende rol en kan verwijzen naar een specialist, zoals een psycholoog of psychiater, voor een diagnose.

Herkenning bij volwassenen en vrouwen

Ook als volwassene kun je met een vermoeden naar de huisarts. Misschien wil je beter begrijpen waarom omgaan met prikkels, veranderingen of planning lastig is. Je kunt deze ervaringen bespreken zonder vooraf vast te stellen dat ze door autisme komen.

Bij meisjes en vrouwen wordt ASS vaak minder snel herkend. Er wordt soms eerder gedacht aan angst, ADHD of een eetprobleem. Mannen krijgen vaker een diagnose dan vrouwen. Het is daarom belangrijk om vragen over mogelijke kenmerken serieus te bespreken, ook als eerder een andere verklaring is genoemd.

Tegelijk kunnen verschillende problemen naast elkaar bestaan. Angst, depressie en ADHD komen vaker voor bij mensen met autisme. Een dergelijke klacht bewijst dus niet dat er ook sprake is van ASS, maar verdient wel aandacht.

Waardoor ontstaat het?

Erfelijke aanleg speelt een belangrijke rol bij autisme. Het is aangeboren. De omgeving kan invloed hebben op de problemen die iemand ervaart, maar autisme ontstaat niet door de opvoeding.

Dat onderscheid maakt ook duidelijk waarom aanpassingen zinvol kunnen zijn. Een rustige omgeving en meer structuur veranderen niet hoe iemand is geboren, maar kunnen wel helpen bij het omgaan met lastige situaties.

Autisme ontstaat niet door inentingen. Het is ook geen aandoening die met behandeling verdwijnt. De begeleiding richt zich op begrijpen wat er speelt en op ondersteuning bij problemen.

Wat kun je zelf doen?

Begin met herkennen welke situaties moeilijk zijn. Let bijvoorbeeld op momenten waarop veranderingen, drukte of planning spanning opleveren. Je hoeft niet alles tegelijk aan te pakken. Kies een situatie waarin meer rust of duidelijkheid kan helpen.

Zorg voor structuur en voorbereiding

Structuur kan houvast geven. Bereid veranderingen waar mogelijk voor, bijvoorbeeld door vooraf door te nemen wat anders zal gaan. Bij een kind kun je samen aandacht besteden aan wat er gaat veranderen.

Het gaat niet om iedere verandering voorkomen. De praktische stap is om veranderingen minder onverwacht te maken en te bekijken welke ondersteuning daarbij helpt.

Verminder lastige prikkels

Een rustige omgeving kan helpen bij het omgaan met prikkels. Ook hulpmiddelen, zoals oordoppen, kunnen daarvoor worden gebruikt. Kijk daarbij naar de situaties die je zelf als lastig ervaart.

Bespreek met naasten wat je nodig hebt. Uitleg over je autisme kan hen helpen begrijpen waarom rust, voorbereiding of structuur belangrijk voor je is.

Zoek informatie en ondersteuning

Je hoeft niet zelf alle oplossingen te vinden. Zoek informatie en bespreek waar je hulp bij wilt. Bij psychische klachten kan ook de praktijkondersteuner van de huisarts ondersteuning bieden.

Wat kan behandeling betekenen?

Behandeling kan helpen om met autisme om te gaan. Volgens Thuisarts.nl kan die bestaan uit uitleg over autisme, ook wel psycho-educatie genoemd. Daarnaast kunnen leren plannen en omgaan met stress onderdeel zijn van de begeleiding.

Psychotherapie, zoals cognitieve gedragstherapie, kan helpen bij bijkomende klachten, bijvoorbeeld angst. Welke ondersteuning passend is, bespreek je met de behandelaar.

Soms worden medicijnen voorgeschreven voor bijkomende aandoeningen, zoals ADHD, angst of depressie. Ze behandelen autisme zelf niet. De huisarts of specialist kan beoordelen of medicijnen passend zijn.

Heb je een vermoeden van ASS, maak dan een afspraak en neem enkele concrete voorbeelden mee van situaties waarin je vastloopt. Dat geeft een duidelijk begin aan het gesprek.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of mijn kind autisme heeft?

Dat kun je niet zelf vaststellen op basis van losse kenmerken. Bespreek zorgen over de ontwikkeling met de huisarts. Die kan signalen bespreken en zo nodig verwijzen naar een psycholoog of psychiater voor een diagnose.

Kun je pas als volwassene autisme krijgen?

Autisme is aangeboren en levenslang aanwezig. Een diagnose op volwassen leeftijd betekent dat het dan wordt vastgesteld, niet dat het op dat moment is ontstaan.

Is autisme bij vrouwen anders te herkennen?

Bij meisjes en vrouwen wordt het vaak minder snel herkend. Er wordt soms eerder gedacht aan angst, ADHD of een eetprobleem. Bespreek daarom zowel je concrete ervaringen als je vragen over mogelijke ASS met de huisarts.

Kun je autisme vaststellen met een bloedtest of hersenscan?

Nee, autisme kan niet met een bloedtest of hersenscan worden vastgesteld. De huisarts kan voor diagnostisch onderzoek verwijzen naar een specialist, zoals een psycholoog of psychiater.

Kan autisme overgaan?

Nee, autisme is levenslang. Behandeling kan wel helpen om het beter te begrijpen, te leren plannen en met stress om te gaan. Bespreek met je huisarts welke problemen aandacht vragen en welke ondersteuning daarbij kan passen.

Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.