1. Home
  2. Onderwerpen
  3. Zwangerschap
  4. Sterilisatie bij een vrouw: hoe werkt het, wat zijn de risico’s en is het definitief?
Sterilisatie bij een vrouw: hoe werkt het, wat zijn de risico’s en is het definitief?

Sterilisatie bij een vrouw: hoe werkt het, wat zijn de risico’s en is het definitief?

6 min lezen

Geen kinderen meer willen krijgen kan een duidelijke keuze zijn. Toch roept een blijvende vorm van anticonceptie vaak vragen op. Blijf je ongesteld? Hoe verloopt de operatie? En wat als je later toch anders over een kinderwens denkt?

Bij sterilisatie worden de eileiders afgesloten of verwijderd. Dat is bedoeld als definitieve anticonceptie. De eierstokken blijven werken en hormonen aanmaken. Ook de menstruatie blijft bestaan. De ingreep verandert dus niet alles aan je lichaam, maar vraagt wel om een weloverwogen beslissing: terugdraaien is niet altijd mogelijk en herstel lukt niet altijd.

Hoe werkt sterilisatie bij een vrouw?

De eileiders vormen de verbinding tussen de eierstokken en de baarmoeder. Door ze af te sluiten of te verwijderen, kunnen zaadcellen en eicellen elkaar niet meer bereiken.

Een gynaecoloog voert de ingreep meestal uit met een kijkoperatie, ook wel laparoscopie genoemd. Dat gebeurt onder narcose. Er zijn verschillende manieren om de eileiders af te sluiten: met clips, met ringetjes of door ze dicht te branden. De gynaecoloog kan de eileiders ook verwijderen.

De term ‘eileiders afbinden’ wordt vaak gebruikt voor deze behandeling. Het gaat dus niet altijd letterlijk om afbinden. Welke methode wordt toegepast, bespreek je met de gynaecoloog.

De eierstokken worden bij deze ingreep niet verwijderd. Ze blijven hormonen aanmaken. Sterilisatie legt de werking van de eierstokken dus niet stil.

Hoe bereid je de keuze voor?

De eerste stap is een gesprek met de huisarts. Die bespreekt alternatieven voor anticonceptie en kan je verwijzen naar een gynaecoloog. Daarbij gaat het over de operatie zelf en de vraag of een definitieve keuze bij je past.

Neem de tijd om stil te staan bij je kinderwens. Het uitgangspunt is dat je na de ingreep niet meer zwanger wilt worden. Een mogelijke hersteloperatie is geen zekerheid waarop je vooraf kunt rekenen.

Een deel van de vrouwen krijgt later spijt van de keuze. Die kans is groter op jongere leeftijd. Spijt komt ook vaker voor wanneer de ingreep tijdens of kort na een bevalling of keizersnede plaatsvindt, bij relatieproblemen of wanneer sterilisatie tegelijk met een abortus gebeurt.

Dat zijn omstandigheden om zorgvuldig te bespreken, zonder oordeel over je situatie. Twijfel hoeft niet meteen opgelost te worden. Bespreek met de huisarts welke alternatieven er zijn voordat je een definitieve beslissing neemt.

Wat gebeurt er op de operatiedag?

De operatie duurt ongeveer een halfuur. Meestal kun je dezelfde dag weer naar huis. Omdat de ingreep doorgaans onder narcose plaatsvindt, is het belangrijk vooraf opvang te regelen voor de eerste 24 uur erna.

Blijf tot de operatie anticonceptie gebruiken om een zwangerschap te voorkomen. De keuze voor sterilisatie betekent niet dat je in de periode daarvoor al beschermd bent.

Hoewel het om een kleine operatie gaat, vraagt het herstel wel tijd. Houd daar rekening mee bij het plannen van werk, zorgtaken en andere bezigheden. Vooral de eerste week is het belangrijk om zware inspanning te vermijden. Volg daarbij de instructies van het ziekenhuis.

Herstel: wat kun je verwachten?

Het herstel duurt meestal enkele dagen tot een week. Na de operatie kun je buikpijn of schouderpijn hebben. Deze klachten kunnen bij het normale herstel horen en verdwijnen doorgaans vanzelf. Gebruik pijnstillers volgens de instructies die je meekrijgt.

Geef jezelf ruimte om te herstellen. Dezelfde dag naar huis kunnen betekent niet dat je direct weer alles hoeft te doen.

Het verloop van de pijn is belangrijk. Buikpijn na de operatie kan bij herstel passen, maar pijn die erger wordt of blijft aanhouden, moet worden beoordeeld.

Welke risico’s zijn er?

Ernstige complicaties zijn zeldzaam. Een ontsteking of bloeding kan zich uiten in toenemende of aanhoudende pijn. Bij een ontsteking kun je ook koorts krijgen.

Neem direct contact op met de behandelend ziekenhuisarts als de pijn erger wordt, blijft aanhouden of als je koorts krijgt. Kun je die niet bereiken, bel dan je huisarts of de huisartsenpost. Wacht bij deze klachten niet af omdat je verwacht dat pijn nu eenmaal bij een operatie hoort.

Naast complicaties van de ingreep bestaat er een kleine kans dat je later toch zwanger wordt. Sterilisatie is zeer betrouwbaar, maar biedt geen volledige garantie.

Kun je nog zwanger worden na sterilisatie?

Na de ingreep is er een kleine kans op zwangerschap. Hoe groot die kans is, hangt onder meer af van de gebruikte methode en de tijd die sinds de operatie is verstreken.

Als er ondanks de ingreep een zwangerschap ontstaat, is de kans dat die buitenbaarmoederlijk is relatief groot. Dat betekent dat de zwangerschap zich buiten de baarmoeder ontwikkelt, meestal in een eileider.

Doe bij een uitblijvende menstruatie of zwangerschapsverschijnselen een zwangerschapstest. Neem bij een positieve test contact op met je huisarts, ook als je geen klachten hebt. Bel direct je huisarts of de huisartsenpost bij mogelijke zwangerschap met buikpijn of vaginaal bloedverlies. Bel 112 bij plotselinge hevige buikpijn met duizeligheid, flauwvallen of snelle achteruitgang.

Is de ingreep terug te draaien?

Na het afsluiten van de eileiders is soms een hersteloperatie mogelijk. Dat hangt onder meer af van de gebruikte methode en hoeveel gezond weefsel over is. Als beide eileiders volledig zijn verwijderd, is herstel niet mogelijk.

Een hersteloperatie is een ingrijpende behandeling en leidt niet altijd tot een zwangerschap. Ook bestaat daarna een verhoogde kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. De gynaecoloog kan uitleggen wat in jouw situatie mogelijk is en welke kansen en risico’s daarbij horen.

Daarom blijft het verstandig om de oorspronkelijke ingreep als definitief te beschouwen. De mogelijkheid van herstel maakt sterilisatie niet tot een tijdelijke vorm van anticonceptie. Als je twijfelt over een toekomstige kinderwens, bespreek dan eerst andere mogelijkheden met je huisarts.

Menstruatie, soa’s en vergoeding

Na sterilisatie blijf je menstrueren. De eierstokken blijven namelijk functioneren en hormonen aanmaken. Als je rond de ingreep stopt met hormonale anticonceptie, kan je menstruatie wel veranderen.

De behandeling beschermt niet tegen seksueel overdraagbare aandoeningen. Bescherming tegen zwangerschap en bescherming tegen soa’s zijn twee verschillende zaken.

Sterilisatie als anticonceptie valt niet onder het basispakket van de zorgverzekering. Neem de financiële kant daarom mee in je voorbereiding en vraag vooraf na welke kosten voor jouw rekening komen. Soms biedt een aanvullende verzekering een vergoeding.

Veelgestelde vragen

Blijf je ongesteld na sterilisatie?

Ja. De eileiders worden afgesloten of verwijderd, maar de eierstokken blijven werken en hormonen aanmaken. De ingreep is dus geen manier om het ongesteld worden te stoppen.

Hoe lang duurt het herstel na eileiders afbinden?

Meestal duurt het herstel enkele dagen tot een week. Vaak mag je op de operatiedag naar huis. Regel opvang voor de eerste 24 uur en vermijd zware inspanning in de eerste week. Bij erger wordende of aanhoudende pijn of koorts neem je direct contact op met een arts.

Is sterilisatie bij een vrouw 100% betrouwbaar?

Nee. Er blijft een kleine kans op zwangerschap bestaan. Die kans verschilt per methode. Het is daarom belangrijk onderscheid te maken tussen ‘bedoeld als definitief’ en ‘volledig gegarandeerd’.

Kun je de operatie ongedaan laten maken?

Soms is na het afsluiten van de eileiders een hersteloperatie mogelijk, maar die leidt niet altijd tot een zwangerschap. Na volledige verwijdering van beide eileiders is herstel niet mogelijk. Ga bij je beslissing daarom niet uit van de zekerheid dat herstel later mogelijk is.

Wordt sterilisatie vergoed door de basisverzekering?

Nee, sterilisatie als anticonceptie valt niet onder het basispakket. Vraag vóór het plannen van de operatie na welke kosten je zelf moet betalen en of je aanvullend verzekerd bent voor de ingreep.

Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg je huisarts.